Bir oyunu uzun süre oynadıktan sonra kapatıp başka bir işle uğraşmaya başladığınızda aklınızın hâlâ oyunda kaldığı anlar olabilir. Üstelik bazen bunu fark ettiğinizde ortada hiçbir neden yokmuş gibi gelir. İşte tetris etkisi nedir sorusunun cevabı tam olarak bu tuhaf durumda yatıyor.
Bu durum adını Tetris’ten alıyor çünkü oyundaki parçaları uzun süre döndürüp boşluklara yerleştiren oyuncuların, oyunu bıraktıktan sonra da benzer şekilleri zihninde görmesi bu etkinin en bilinen örneklerinden biri. Fakat mesele yalnızca Tetris değil. Farklı oyunlar da oyuncunun zihninde kendi izlerini bırakabiliyor. Peki oyun bittikten sonra beynimiz neden hâlâ oyunun kurallarıyla düşünmeye devam ediyor?
Tetris Etkisi Nedir?
Tetris etkisi, uzun süre oynanan bir oyunun görüntülerinin, hareketlerinin veya problem çözme biçiminin oyun sona erdikten sonra da zihinde ortaya çıkmasıdır. Kişi oyunu bilinçli olarak düşünmese bile oyunda sürekli yaptığı işlemleri kafasında yeniden canlandırabilir. Bu bazen uyanıkken kısa görüntüler şeklinde ortaya çıkar, bazen gerçek hayattaki nesneleri oyunla ilişkilendirmeye kadar gider ve bazen de uykuya dalarken kendini gösterir.
Tetris’te bunun neden fark edilmesinin kolay olduğunu anlamak zor değil. Oyuncu sürekli aynı temel işlemleri yapıyor. Parçanın nereye sığacağını hesaplıyor, parçayı döndürüyor ve uygun boşluğu buluyor. Saatler boyunca devam eden bu döngüden sonra oyuncunun çevresindeki şekillere bir süre daha aynı şekilde bakması şaşırtıcı değil.
Mesela masada duran kitapları düşünün. Normalde yalnızca kitap olarak gördüğünüz nesneler, uzun bir Tetris seansından sonra zihninizde “Bunları nasıl üst üste yerleştirirdim?” sorusunu doğurabilir. Burada kitaplar gerçekten Tetris parçasına dönüşmüyor. Zihniniz kısa süre önce yoğun şekilde kullandığı yerleştirme ve döndürme mantığını kullanmaya devam ediyor.
Tetris Etkisi Oyun Bittikten Sonra Neden Devam Eder?
Bir oyunu oynarken yalnızca ekrana bakmıyoruz. Oyunun kurallarını öğreniyor, belirli hareketleri tekrar ediyor ve sürekli karar veriyoruz. Bir süre sonra bazı işlemler daha otomatik hâle geliyor. Tetris’te parçanın nereye oturacağını hızlıca hesaplamak, bir yarış oyununda viraja hangi açıyla girileceğini tahmin etmek veya bir bulmaca oyununda sonraki hamleyi önceden düşünmek buna örnek.
Oyun kapandığında bu işlemlerin bir anda yok olması gerekmiyor. Zihin kısa süre önce yoğun olarak kullandığı bilgileri işlemeye devam edebiliyor. Bu yüzden bir oyuncu oyun bittikten sonra bile oyundaki hareketleri veya görüntüleri düşünürken kendini bulabiliyor.
Özellikle uzun oyun seanslarında bu durum daha belirgin hissedilebilir. Birkaç dakika oynadığınız basit bir oyundan sonra hiçbir şey fark etmeyebilirsiniz. Ancak saatler boyunca aynı hareketleri tekrarladığınızda zihninizin oyundan tamamen uzaklaşması daha uzun sürebilir. Tetris etkisi olarak adlandırılan deneyimin temelinde de bu devamlılık bulunuyor.
Tetris Etkisi Sadece Tetris’te mi Görülür?
Tetris etkisinin adı Tetris’ten geliyor ama yaşanan deneyim Tetris’e özgü değil. Oyuncunun uzun süre aynı görsel kalıplara veya oyun mekaniklerine maruz kaldığı başka oyunlarda da benzer durumlar ortaya çıkabiliyor. Minecraft bunun anlaşılması kolay örneklerinden biri. Oyunda saatlerce ev yapan bir oyuncu sürekli olarak blokları belirli yerlere yerleştiriyor. Duvar örüyor, boşlukları dolduruyor ve farklı malzemeleri yan yana getiriyor.
Yorum Yap