Ana sayfa Donanım Stevie Ray Vaughan’ın Temel Ekipmanları

Stevie Ray Vaughan’ın Temel Ekipmanları

0

Stevie Ray Vaughan”ın temel ekipmanlarını sizlerle paylaşmaya başlıyorum. İlk önce tabi ki gitarlarıyla başlıyoruz
 

Yazı boyunca Stevie Ray Vaughan ismini SRV şeklinde kısaltarak kullanacağım. Belirtmek gerekir ki internette epey bilgi var bu konu hakkında, ama biraz bölük pörçük bir şekilde… Onların toparlanması ile ortaya, en azından bence, ciddi bir anlayış ve bakış açısı çıkıyor. Dolayısı ile, bu yazının amacı sadece bir gitarcının ekipmanlarını tanıtmak değil, daha ziyade blues/rock müziğinde Stratocaster”ların kullanımı hakkında da ciddi yer kaplayan bir bakış açısının detaylı analizini yapmak. SRV”nin öyle alelade bir gitarcı olmadığını, sanırım, zaten hepimiz biliyoruz. Ve açıkçası temsil ettiği yaklaşımın en iyi örneklerinden birisi olmasının yanı sıra, kullandığı ekipmanın detaylı analizi sayesinde, günümüzde Kenny Wayne Shepherd ve/veya John Mayer gibi önemli gitarcı/müzisyenlerin zihniyetlerini de anlayacağınızı umuyorum.
 
mehmet barlo
 
Detaylara girmeden önce, SRV”nin çok sevilmiş ve sevilmekte olan müziğinde kullandığı genel bakış açısı ile başlamak isterim. Kendisi temelde bir blues gitarcısıdır. çok iyi bir çalım kabiliyeti ve de gitarın her pozisyonunda her tele en üst seviyede hakimiyet… Bir Fender Stratocaster ve seçtiği “temiz” sesli amplifikatörler ile elde ettiği çok net bir ton… çok ciddi effekt kullanmadığı da meydanda…

Internet”i bu yazımda biraz daha yoğun kullanmak isterim. Dolayısı ile yazdıklarımı YouTube kullanarak da anlatmaya çalışacağım, zira öteki türlü SRV”yi çok iyi tanımayanlar veya dinlemeyenler için gayet kuru bir anlatım oluşabilir.

 

Bu yazıyı okurken alttaki müzik videolarını dinlemenizi önereceğim:

önce, çok sevilen ve de bilinen bir şarkısı ile başlamak isterim:
Pride and Joy – Montreux 1982: http://www.youtube.com/watch?v=keQaz5iYeV4

Bence çok iyi bir konserdir bu. Her ne kadar bazı şarkıların başında anlaşılmaz bir şekilde “booo” sesleri duyulsa da, bu gayet anlamsız hareket adamın çalımını en ufak bir şekilde etkilememiş ki bu da sahne performansı hakkında bir diğer gözlemi ortaya koyuyor.

Alttaki müzik videosunda ise, bir standart olan Hideaway var:
Hideaway – Montreux 1982: http://www.youtube.com/ watch?v=w-BEphVRgts

Gitar çalma yetisinin belki de en iyi örneklerinden birisi de:
Scuttle Buttin” – 1985: http://www.youtube.com/w atch?v=ARsSHoyGKc0[/video]
 


 
Dikkat çeken enteresan bir husus, SRV’nin ilk şarkı olarak bu yukarıdakine girmiş olmasıdır. Ne kadar zor bir hadise olduğunu sahne alanlarınız tahminimce hemen anlayacaktır, zira ilk şarkılarda insan yeterince “ısınmış” olmuyor. İnanılmaz…

Genel olarak belirtilmesi gereken bir unsur var. O da bu adamın kullandığı aletlere çok ciddi seviyede, hatta korkunç bir seviyede hakim olmasıdır. Gitarın her pozisyonuna, vuracağı yere, nasıl vuracağına, volume ayarlarına, tone ayarlarına inanılmaz şekilde hakimdir. Bir çok videoda onlarla bolca ve yetkin bir şekile oynadığını görebilirsiniz. Bunun yanında, çok ciddi pedal da kullanmıyor, tabi özellikle bir çok şeyi gitar üzerinden hallettiği için. Sadece amplifikatör ve kablo bile denebilir, ciddi bir pedal boardu yok. Ama amplifikatör kullanımı çok üst seviyededir. Hatta bir amfi değil, temiz ses (clean) için bir ve kazançlı ton (drive) için genelde en az iki amfi kullanır. Detaylarını yazımda göreceksiniz ama şimdiden bu toparlamayı yapmakta yarar var.

 

Gitarlar: Number One

Resim 1 ve 2’de görülen bu gitar, SRV’nin en bolca bilinen ve de herhalde en çok da çaldığı gitardır. Tam olarak gövdesi 1963 ve de sapı 1962 model bir Stratocaster. Ama üzerindeki manyetikler 1959 şeklinde. Dolayısı ile SRV ona 59 dermiş, ama tam doğru değil. Aslında 63 veya 62 demek lazım. Bknz Resim 1-2

Resim 3’te Number One ve SRV’nin “gençlik” halini görebilirsiniz. Gitarın boyasının durumu henüz iyi ve de üzerinde beyaz pickguard var. Bunun yanında SRV’nin de saçları kısa ve de favorileri de dikkat çekici şekilde… Bknz Resim 3

Gövdesi kızılağaç ve 1963 yılında üretilmiş. Sunburst bir gitar ama tabi nitrocellülöz cilası, ciddi kullanım sonrasında epey bir dökülmüş vaziyette. Gövdenin ağırlığı hakkında bir bilgimiz yok. Ağır mı hafif mi bilemiyoruz…
 


Resim 1
 
 
Resim 2
 
Sapı akçağaç üzerine gülağacı (pau ferro değil) “normal” ama doğal olarak herhalde çok titreşken bir Stratocaster. Sap profili D şeklinde, bunun yanında 7.25 inch’den daha geniş bir çapa sahip, zira fret değişim işlemleri sırasında düzleştiği tahmin ediliyor ve o konuda özel olarak bir işlem yok. Ama son durumlarında ölçülen değerler başta 7.25’den hafif daha yüksek olsa da, alt bölümlerde bu derecenin 9 ve 10 inchi bulduğu yönünde gözüküyor. Bir yerde doğal olarak “compound radius” olmuş vaziyette. Fretleri normal bildiğiniz o yılların ince ve yüksek Fender fretleri değil, onun yerine 80’lerin başından ortalarına kadar “jumbo” olarak bilinen Dunlop 6100 ebadında fretler kullanmış. Ebatlar için Resim 4’e bakınız. Kaynak: edenhaus.com/frets.htm Bknz Resim 4
 

Resim 3
 
Resim 4

 

Kısacası normal (quartersawn yani yıldız kesim değil, Fender’in o yıllarda kullandığı flatsawn, yani düz kesim) bir akçağaç ve gülağacından Stratocaster sapı. Hatta iki ciddi hasar olduğu rivayet edilir. Dikkatinizi çekiyorum bunlar rivayet. Tam kesinlikle onaylayan bir kaynağı an itibari ile bilmiyorum. Neyse, rivayetlerin birincisi SRV’nin bir yerde gördüğü gitarı atıp sonrasında duvardan sektirtip çalmaya devam etme numarası sırasında oluyor. Ve böylelikle headstock dediğimiz sapın ucu, yani burguların olduğu bölge, kırılmış. Sonradan SRV”nin gitar teknisyeni Rene Martinez tarafından yapılmış. Bir diğer ciddi hasar Fender Custom Shop teknisyenleri tarafından görülmüş, Temmuz 1990’dan önce SRV’nin gitarının sapı artık fret değişim işlerinden dolayı gayet rahatsız bir hale geldiği. Zira fret değişimlerinden dolayı gülağacı klavye çok incelmiş, fazla incelmiş. Ve de turne sırasında epey bir kullanılmaz hale gelince, bu sap başka bir gitarın sapı ile değiştirilmiş. SRV’nin ölümünden sonra Number One’ın sapı geri yerine takılmış. Bu olaylar Temmuz 1990’dan önce oluyor ve de Number One’a bazı kaynaklar “Red” isimli gitarın sapı takılıyor diyor ki o da bir 1962 Strat. Zaten “red” gitarın sapı 1986’da Fender olmayan solak bir sapa dönüştürülmüş vaziyette olduğundan, Red’in sapı açıkta. Bir diğer rivayet ise bu sapın “Scotch” denen gitarından geldiği. 1990 yılında New Jersey’de sahnede bazı sahne ekipmanları Number One”ın üzerine düşmüş. Ve de bu Red”den mi yoksa Scotch”dan mı tam belli olmayan bu sap kullanılmaz hale gelmiş. Kaynaklar arasında tam olarak bu kırılan sapın hangi gitardan geldiği hakkında net ve tutarlı bir bilgi yok. Bilinen gitar teknisyeni Rene Martinez’in Fender Custom Shop’tan 1962 sapının orjinalinin birebir bir kopyasını sipariş ettiği ve de SRV’nin ölene kadar bu sapı kullandığı. Neyse, öyle ya da böyle hem bu orjinal sap, hem de onun yerine takılanı epey bir çekmiş!
 

 
Bu arada üst eşik normal 1 5/8 inch ebadında ve de kemikten. Sap ayarı için 7. ve 9. fretlerde 0.012 inch bir “relief” verilmiş. Adamın kullandığı teller de epey kalın ve de yüksek ayarlanıyor, zira temiz ton aynen orada bulunabilir. Tam olarak .013, .015, .019 (plain), .028, .038 ve .058 GHS Nikel Rocker. Yani 0.13 seti değil aslında. Sadece en alt ve en üst tel oradan ve kullanmakta olduğum Ernie Ball Power Slinky’lerin 011 .015 .022p .030 .042 .054 olduğunu düşünürsek, gayet sağlam bir set olduğunu anlayabilirsiniz. Asıl hadise sol telinde. Onu 0.22 (ki çok kalındır ve de o cins bendler için çalanı epey zorlar) derecesinden 0.19 veya 0.18’e getirirseniz, geriye en ince ve en kalın teli 0.13 setinden almak kalıyor. Zaten SRV’de ağır turneler sonucunda, sonradan 0.13’den 0.11’e (mi teli olarak sadece) iniyor. Yani bir çok kişinin tam bilmeden “0.13 seti kullanıyormuş” gibi iddialarda bulunmasını ciddiye almayın. 0.11 seti bir yerde… Ama yine de ağır bir settir. özellikle kalın teller açısından. Ama ton da oradadır. Ayrıca vurarak hatta biz gitarcıların tabiri ile “tokatlayarak” çaldığı için tellerini de gayet yüksek ayarlar. Kalın mi tarafında 7/16 inch bir yükseklik kullanırken, ince mi tarafında 5/16 inch aynı değer.

 

Köprü ve manyetikler haricindeki diğer aksam:

Tremolo solaktır ve de sonradan değiştirilmiştir. Normal çelik bir tremolo. Oynayan parçaları yağlanırmış. Saddle’lar vintage cinsten, ama eşlenmiş değil. Hatta tellerin kopmasının engellenmesi için düzgün bir açı tutturulmuş ve de tremolonun içine BIC kalemlerden çıkanlar gibi plastik tüpler kullanılmış. Burgular orjinal burgularmış ama en azından iki defa değiştirilmiş. Yine aynı cinsten burgularla… Köprü bu arada altın falan değil başta. O sonradan oluyor. Hatta resim 5’te açık ve de seçik bir şekilde görünüyor bu hadise. Bknz Resim 5
 


Resim 5
 
Gitarın üzerindeki elektronik aksam önceleri Fender fabrika çıkışı şekilde, ama 1963 değil 1959 yılından kalma… Zaten ondan SRV bu gitara 1959 diyor. Potanslar 250K’lık potanslar. Sonraları, en alt ton pozisyonuna bir push-pull potansı takılmış ve de bu sayede bir “dummy coil” aktive ediliyormuş. Bu da dip gürültünün yok edilmesi için kullanılıyor elbette. Elektronik işlerinde makaron kullanırmış Rene Martinez ve ekranlaması (manyetikler de dahil olmak üzere) çok hassas şekilde yapılırmış. Tabi adam epey hareketli ve de gitara da gayet sert davranan birisi olduğundan, bu işin hem hassas hem de sağlam olması lazım ve de Rene Martinez bu manada epey namlı ve yetkin birisidir.

 

Manyetikler:

Manyetikler 1959 Stratocaster”dan gelen manyetiklerdir. Rene Martinez ile direkt bu işi birebir görüşmüş bir tanıdığımdan (ki bu zaten benim Duncan beta tester olmamı da sağlayan ve de 1960″ların sonlarında faal müzik yapıp, albüm kaydetmiş olan, çok sağlam ve de sevdiğim bir kişidir) şahsen öğrendiğim şudur: Bu manyetikler gayet normal 6.00K gibi bir değer veren Stratocaster manyetikleridir. Ayrıca, Seymour Duncan”ın Stratocaster manyetikleri hakkında yaptığı araştırmalarda ortaya çıkan detaylar da şu şekildedir: “1959 5.95k .0030″ Formvar 7925 TL/TG North Hand” şeklinde bir yapı vardır (1959 yılında üretilen manyetiklerin ortalama değerleri olarak). İşte SRV”nin bu gitarındaki manyetikler aynen bu manyetikler, farklı hadiseler değil. Ama rivayetler bol. Yok Fender’e yollanmış, orada daha çok sarılmış gibi.

Açık konuşmak gerekirse, aynen bu telleri ve de yüksek bir sapta tam olarak 6.00K’lık Alnico 5’li strat manyetiklerini ben şahsen denedim, hatta uzun süre de kullandım. Ve adamın tonunu doğru amplifikatör ile çıkartmak cidden bu gibi bir yapı ile kolay oluyor. O ayarlarda çalması cidden kolay değil, epey bir zor ama yapabiliyorsanız. Adamın tonu oradan çıkıyor.
 


 
Manyetiklerin yüksekliği açısından enteresan bir hadise var. Onu sizlerle paylaşayım: Sapın üzerine bir cetvel konulurmuş. Ve de her manyetikte alt taraf (ince tellere denk gelen taraf) epey yüksek olurmuş, hatta o kadar ki köprü manyetiğinin alt tarafı bu cetvele çok hafif bir şekilde temas edermiş. Orta manyetiğin alt tarafı ise yine bu cetvele neredeyse değermiş ve sap manyetiğinin alt tarafı da 1/16 inch kadar yakınmış. Kalın tellerin tarafı ise, köprüde 1/32 inch, ortada 1/16 inch ve de sapta da 1/32 inch kadar yakın olurmuş bu cetvele. Yani epey yüksek bir ayardan bahsediyorum. Hemen bu ayarı kendi gitarınızda kullanmadan/denemeden önce bir hadiseyi unutmayın… O da bu adamın telleri zaten ciddi şekilde yüksek ayarladığı… Dolayısı ile, siz “normal” veya hatta düşük aksiyonlu Stratocaster”ınıza bu manyetik ayarlarını yaparsanız, o zaman ortaya “stratitis” denilen unsur çıkabilir.

Eğer Stratocaster manyetikleri çok yüksek olurlarsa, o zaman tellerin salınımlarını bozacak kadar bile etkili olabilirler. Manyetik yükseltildiğinde manyetik alanın güçlü (çekim gücü açısından) bölgesi tellere yaklaştığı için, onların salınımlarını etkiler. üst harmonikleri (tellerin ana salınımının üzerine gelen çok daha ufak ve de tınıyı barındıran salınımlarını yani) sönümlendirir, ana salınımı bozar. Böylelikle, daha az net ve de yükseklik ayarı abartılırsa, gitarınızda chorus pedalı takılmışçasına garip sesler algılayabilirsiniz. Ve bu soruna da stratitis adı verilmektedir.

 

SRV number one tonu için manyetik tavsiyesi:

öncelikle gitar yakın bir gitar olacak. Yoksa, alakalı gitar bataklık dişbudağından ve de akaçağaç saplı bir gitarsa, (hala ton olarak yaklaşılır ama) alttaki karşılaştırma anlamsız kalır. Şunu lütfen biliniz: 59 sonrası Stratocaster”lar cinsi bir gitar ile alakalı konuşuyorum.

Manyetik tavsiyesi hakkında sadece şu kadarını söyleyeyim. Benim gördüğüm şu ki tam SRV cinsi bir setup’ta en iyi manyetik Lindy Fralin Vintage Hot’lar: Underwound değil, gayet normal 6.00K versiyonları… Memleketimizde distribütörü de var: Pluton Müzik. Bir diğer seçim ise, bence daha geride ona göre, Van Zandt True Vintage’lar (Vintage + değil). Bunlar da gayet iyi ama Fralin’ler “chime” (çan sesini düşünün) ve netlik konusunda benim denediğim ötekilere göre şaka gibi ama biraz daha ilerdeler ki bunlar arasında Lollar gibi tam 6.00K olan epey manyetik var (ki Duncanlar’da tam 6.00K yoktur mesela, ondan zaten hiç bahsetmiyorum). Benim değerlendirmeme göre bu ikisi diğerlerine göre gayet önde. Denediklerimin arasında WCR bile var. Bir de Rolph’lara iyi diyorlar ama ona denk gelemedim. Aslında aradığınız düz 1959 usulü (60 61 değil zira arada ciddi bir fark var) 6.00K Formwar AWG#42 Alnico 5’li manyetikler. Ve bence bu işi en iyi kotaran da, yani kralı, Lindy Fralin.
 


 
Bu arada Fender Texas Special’lar, bence bunlarla karşılaştırıldığında potaya bile giremiyorlar. Hatta en düzünden bir Amerikan Fender Stratocaster”ın üzerinde olan manyetikler bile bence bu konuda daha iyiler. Neden Fender bunları kullanıyor? çünkü bu 6.00K’lık manyetik tavsiyesi ve yukarıdaki karşılaştırma tam olarak kalın telli ve de yüksek telli bir Strat için. Neredeyse çalınmaz, ya da çalınması gayet zor bir Stratocaster için. Fender elbette bile bile onları kullanamıyor. Zira insanlar daha düşük kalınlıkta teller kullanıyorlar.

 

Teller incelince, mesela 0.10’a inince, bence SRV tonu için en iyi manyetik Fralin Vintage Hot olmaktan çıkıyor. Gerçi hala akçağaç tuşeli bir gitarda hele hele bir de bu manyetikler %5 underwound ise en güzel şekilde Dire Straits”in ilk albümlerindeki Mark Knopfler tonunu veriyorlar ayrı mevzu… Ama o basları insanın yüzüne tokat gibi inen SRV tonunu veremiyorlar. Ondan dolayı işte benim gördüğüm en iyi manyetik Van Zandt Vintage +. 6.20K çekerler. Alnico 5’tirler ve de Formwar kaplamaları vardır. Fralin Blues Speciallar da buna benzer ama ben şahsen (fiziksel ebat olarak biraz daha yüksek olan) bu Van Zandtları çok sevmiyorum ki 10 seneden fazla bir süredir benim Stratocaster”ımda onlar var. Nettirler, Fralin Vintage Hot’a göre tonları biraz daha kapalıdır, ama bu da işinize gelen bir hadise. Midleri biraz daha fazladır ama çok değil. Basları tokat şeklinde, nettir ve vurur. “Chime” vardır ama Fralin Vintage Hot’lar kadar değil. Ve tokatlayarak çalınca da coşarlar, çok iyi cevap verirler. çok severim. Ama şunu da yeri gelmişken belirteyim. Bendekiler 2000 senesi gibi üretilmiş vaziyette, biri 99 diğer 2000 falan. Ve de adamların (van Zandt) son zamanlarda kalitelerinin düştüğü yönünde laflar da boldur. Onlardan denemişliğim yok, tam bilemiyorum. Ama bundan dolayı da Fralin 6.25K Blues Special”lar belki daha iyi birer opsiyon olabilir. Bunu da yeri gelmişken belirtmekte fayda var zira Fralin hakkında hiç bir zaman bir kalite tartışması olmamıştır.
 

 
Bunların yanında, Jason Lollar’ınkiler bana hitap etmedi. Fralin Blues Sp.’larda ise Van Zandt Vintage +’lara göre midler biraz daha önde. Ama dikkat çekiyor ve de ona göre “chime” eksikliği ve de tizdeki yuvarlaklık, SRV’den uzaklaştırıyor. Ama denediklerimin arasında en iyilerinde bu Fralin Blues sp’lar var, öyle hemen bir kenara atmayınız. Bunun yanında Duncan’lardan SSL-1, 6.50K gibidir. O Fralin Blues Sp.’dan bile daha midli ve az net bir manyetik. Neden o kadar single coil takıklığı olan Duncan 6.00K üretmez anlamıyorum. Cevapları buyurun Custom Shop oluyor hep… Ama bu konuda yani Fralin Blues Sp. hadisesi için Duncan Custom Shop üretimi ama normal satışta olan Surfer’ı (Antiquity II Stratocaster manyetikleri) çok severim. 6.30K falan çekerler. #42 ve de Alnico 5’li manyetiklerdir. Ama mıknatıslar biraz güçsüzleştirilmiştir. Zira Fralin ile çok yakın ama daha yumuşak manyetiklerdir bunlar. “Chime” konusunda epey gerideler. Basların “dank” şeklinde surata vurma konusunda da… Ama netler, SSL-1’lere göre çok netler. Bu arada bunların hepsi benim şahsi değerlendirmeme göre Fender Texas Special’lardan çok daha iyilerdir. Ben şahsen Fat 50’s’lerin de önüne koyarım bunları. Kötü manyetikler değillerdir. Bunlar cidden iyi manyetikler. Dediğim gibi bazı başka manyetikler de denedim. Onlardan bahsetmiyorum, çünkü aklımda iyi olarak kalan, benim gitarlarımın ağacına uyanlar ve de elde tuttuklarım bunlar…

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here