Ana sayfa Donanım Sinyal İşlemciler

Sinyal İşlemciler

0

Ses ve fizik mühendisi Mehmet Yaranona, ev stüdyolarıyla ilgili tavsiyelerini sizlerle paylaşmaya devam ediyor…

Arkadaşlar, bu ay bilgisayarımızın problemlerinden ve dijital dünyamızın dertlerinden daha farklı ve daha amaca yönelik olacak şekilde, sizin de her kayıttan sonra kurcaladığınız EQ denen sinyal işlemciden bahsetmek istiyorum.

Ev kayıtlarımızın, profesyonel bir stüdyo kaydına dönüşmesi zor olsa da elimizdeki sinyal işlemcilerle kaydımızı çıkarabildiğimiz en üst seviyeye ulaştırmayı amaçlamalıyız. Bunun için de DAW”larımızda bir çok sinyal işlemci mevcuttur. Eq”lar, Compressor”ler, Exciter”lar, Enhancer”lar, vs. Bu sinyal işlemcilerin arasından hem kullanım olarak hem de yapılan etkinin direkt algılanabilmesi açısından en kolayı EQ gibi gözükse de aslında doğru Eq kullanımına ulaşmak zaman isteyen bir iştir.

Her şeyden önce temel bilgilerimizi bir hatırlayalım. Biliyorsunuz insan kulağının duyma eşiği 20Hz ile 20000Hz (20kHz) arasındadır. önceki aylardan hatırlarsak frekans dediğimiz şey aslında belli bir zaman aralığında ses dalgasının yaptığı salınımın ölçüsüdür diyebiliriz. Yani dalga ne kadar yavaş salınırsa, frekans değeri düşük, ne kadar hızlı salınırsa frekans değeri yüksek olur. örneğin gitarın kalın tellerinden birine vurduğumuz zamanki salınım daha yavaş olduğundan kalın bir perdeden, ince bir tele vurduğunuz zaman da ince bir perdeden bir nota duyarız.

Yani frekans değeri aslında bize notasal da bir değer verir. EQ da bu 20Hz – 20kHz aralığında bize belli frekansların sesini açıp kısmamıza, kaydın son duyulacak frekans şeklini vermemize olanak sağlar. ?imdi bunları aklımızda tutarak dijital dünyada ne tip EQ larla karşılaşabilirsiniz onlara bir bakalım.

 

 

1. Fixed EQ (Sabitlenmiş EQ)
çoğunlukla biraz daha kolay ulaşılır mixer veya masalarda bulunan bu tip EQ”lar, EQ adına en basitçe karşınıza çıkanlar olacaktır.  Dijital dünyada çok kullanmayacağınızı düşündüğüm bu tip, daha çok Dj program ve mixerlerinde karışılacağımız türden bir tip. Resimde de görebildiğiniz gibi 3 veya bazen de 4 band olarak karşımıza çıkabiliyorlar ve çevirebileceğimiz düğmeler sabitlenmiş frekanslarda oluyor. Bu düğmeleri sadece o frekansı açıp kapamak için döndürüyoruz.

2. Sweepable Mid – Semi Parametric EQ
Biraz daha üst seviye masa ve mixerlerde karşımıza çıkabilecek EQ tipidir. Mantık olarak sabitlenmiş EQ ile arasında fark yoktur, fakat farkı Mid lerdeki band veya bandların frekansının sabitlenmemiş olmasıdır. Alt ve üst freakans ayarları genellikle sabitlenmiş olup, EQ eğer 3 band ise orta bandın, 4 band ise ortadaki iki bandın ses şiddeti ile beraber frekansını da değiştirebilmemize olanak sağlar.

3. Parametric EQ
İşte dijital dünyada en çok karışılacağınız EQ tipi budur arkadaşlar.  Oynanabilir band sayıları değişkendir, 1″den 10″a kadar band aralığı olan EQ”lar mevcuttur. Bu EQ tipinde bir band için değiştirebileceğimiz parametreler de yukarıdakilerden daha fazladır. Her bandın ses şiddeti (gain) kontrolünün yanı sıra frekans değerini de değiştirebildiğimiz gibi bir de bu değişikliğin ne kadar bir alanı etkilemesini kontrol eden Q değerini de değiştirebiliriz. Burada küçük bir açıklama yapalım: Bir frekansın şiddetini arttırdığınız veya azalttığınız anda sadece o frekansın değil, onun yanlarını da etkilemiş olursunuz.

Bunu bir grafik çizimi gibi görselleştirebiliriz. Bu grafiğin genişliğine vereceğimiz karar Q değerinin büyüklüğü ile ters orantılıdır. Yani Q ne kadar büyükse o kadar dar bir aralığa etki ederseniz, Q değeri ne kadar küçülürse grafiğiniz o kadar genişler.

 

 

4. Graphic EQ
Bu EQ tipi diğerlerinden tamamen farklı bir mantıkla çalışırlar. Diğer EQ  tiplerinde oluşmasını istediğimiz grafiği belli parametreler değiştirerek çizmeye çalışırız. Bu tip EQ larda ise direk o grafiği görme imkanına sahibiz ama bu tip EQ”lar kanal başına kullanımdan daha çok PA ve diğer dinleme sistemlerinde Mix”in son aşamasında kullanılır.

20Hz – 20kHz frekans aralığını küçük parçalara bölünmüş şekilde gösterirler ve her bandın şiddetini ayarlayabildiğimiz bir fader”ımız vardır.  Bu tip EQ lar DAW” larda genellikle bulunmaz ve dijital dünyada daha çok Parametric EQ”larla çalışırız fakat artık analog işlemcilerin simulasyonlarının kalitesi çok ilerlediği için bazı firmalar bu tip bazı Graphic EQ ları da simule etmeye başladılar ve sonuçları da gerçekten tatmin edici olabiliyor. Bu da mixlerimizde bu tip EQ”ları da artık kullanabiliriz anlamına geliyor.

Eq ile ilgili bu en temel bilgilerden sonra gelecek ay miximizin içinde enstrüman bazında EQ kullanımından bahsedeceğim. O zamana kadar aşağıdaki çizelgeyi bir incelemenizi tavsiye ederim. Herkese iyi kayıtlar.

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here