Ana sayfa Yazılım Rhinoceros(Bölüm1)

Rhinoceros(Bölüm1)

0

“NURBS modelleme programı olan Rhinoceros üzerine yoğunlaşıyoruz. Rhino’nun zengin araçları ile istediğiniz ölçülerde, istediğiniz geometriyi oluşturmak gerçekten çok kolay.”

Herkese selamlar, yeni bir sayıda daha beraberiz. Bu makalem ile birlikte sizlerden gelen istekler doğrultusunda Rhinoceros ile ilgili birkaç bölümlük bir yazı dizisi oluşturmak istiyorum. Yazım planı olarak, başta programın temel özellikleri ve programla aramızdaki yabancılığı giderecek detaylardan bahsedip, sonrasında modelleme araçlarına göz atmayı tercih ettim. Daha sonraki bölümlerde ise daha karmaşık modelleme araçlarına göz atacağız ve nihayetinde, oluşturacağımız modelleri görselleştirmek ve farklı programlara aktarmak için hangi yolları tercih edebiliriz, elimizdeki imkanlar neler olabilir bunları tartışacağız. İlk bölümde programın genel yapısına bir bakış atıyoruz.

Rhinoceros, NURBS modelleme alanında hızlı ve tutarlı kullanımı ile sektörde yerini sağlamlaştırmış, zaman içerisinde üretici firmanın yayınladığı servis güncellemeleri ile sürekli genç kalabilmiş faydalı bir program… Kısaca Rhino adıyla anılan bu program ile kafanızdakini imalata ve üç boyutlu modele dökmek kolay olduğu kadar zevkli de. Resim 01 ve Resim 02’de sırasıyla David McNamara ve Michael Stehle”e ait  Rhino ile modellenmiş tasarımları görebilirsiniz.
 

 
Arayüz
Rhino’nun arayüzündeki araç çubukları tamamen kişiselleştirilebilir bir mimariye sahip. çoğu programda rastladığımız araç çubuğu kişiselleştirme seçenekleri ile istenen araç çubuklarını gizleyip, sık kullandığımız araç çubuklarını Rhino arayüzüne yerleştirebildiğimiz gibi, araç çubuklarını sürükleyerek yer ve panel değişikliği yapılabilmekteyiz. çeşitli araç çubuklarına erişmek için Tools menüsünden Toolbar Layout… seçeneğine tıklamak yeterli. Diğer bir yöntem  ise Rhino’nun üstteki panelinde boş bir alana sağ fare tuşu ile tıklamak (Resim 03)… Açılan pencerede istenen araçların isminin yanındaki kutucuklara işaret koyarak ana pencerede bu araç çubuklarının yer alması sağlanabiliyor.

Rhino’nun ana ekranındaki bazı butonlar alt seçeneklere sahipler. Bu alt fonksiyonlara ulaşmak bazılarınıza çok dolaylı gelebilir. Bu durumdan kurtulmak için bahsi geçen alt seçenekleri ayrı araç çubukları olarak Rhino arayüzüne tutturabilirsiniz. örneğin, varsayılan araç çubuğu yerleşiminde solda yer alan elips butonuna farenin sol tuşu ile sürüklemeden basılı tutarsanız alt butonlar ortaya çıkacaktır. çıkan alt butonların penceresini sürükleyip diğer aç çubuklarının yanına Resim 02’deki gibi tutturabilirsiniz.
 

 

 

 

Butonlarla ilgili diğer bir detay, belli butonların, farenin sağ veya sol tuşları ile tıklanmak üzere iki farklı fonksiyonunun olmasıdır. örneğin Render butonu, sol tuş ile tıklandığında render işlemini başlatmasına rağmen, sağ tuş ile tıkladığında render seçeneklerini göstermektedir. 2 fonksiyonlu butonların işlevlerini butonun üzerine imleci getirip beklediğinizde görebilirsiniz (Resim 05).
 
 
Rhinoceros’un ara yüzü, birçok modelleme ve görselleştirme programından alışageldiğimiz dörde bölünmüş, 1 perspektif ve 3 ana yönden oluşan görüntü pencerelerini içermektedir (Resim 06). Ana yönler olarak; ön (Front), Sağ (Right) ve üst (Top) bakış açıları yer almaktadır. İlgili yönün penceresinin sol üstünde yer alan ismine sağ tıklayıp Set View alt menüsündeki diğer bakış açılarına tıklarsanız istediğiniz bakış açısı o pencerenin yerini alacaktır. Aynı menüde yer alan opsiyonlardan; Wireframe modelin telkafes görünümünü, Shaded katı görünümünü, Rendered hesaplatılmış gölge ve yüzey renklerinin oturtulduğu görünümü, Ghosted hesaplatılmış şeffaf görünümünü, X-Ray ise telkafesli şeffaf görünümünü göstermeye yaramaktadır (Resim 07). Bakış pencerelerinin ismine çift tıkladığınızda pencere, ekranı kaplayacaktır. Tekrar tıklayarak dörtlü görünüme geri dönüş yapmak mümkündür.
 
 
 
Komut Sistemi ve Mantığı

Rhinoceros temelde komut satırına girdiğiniz komutlarla tepki veren bir programdır. Program penceresinin üst kısmında komut satırı ve çıktı kayıtlarının yer aldığı bölme görülmektedir (Resim 08).
 
Rhinoceros’ta yaptığınız her işlem bir komut olarak program içerisinde değerlendirilmektedir. Fare ile tıkladığınız herhangi bir araç veya menülerden program ayarlarına girmeniz dahi komut çıktı ekranına yansımaktadır. örneğin; Render Settings’e tıkladığınızda komut satırının üzerinde yer alan çıktı penceresinde Command: _-DocumentPropertiesPage yazdığınız görürsünüz. Aynı komutu baştaki “-” ve “_” işaretlerini kaldırıp kendiniz girerseniz program, komut satırında sizden hangi ayarlara girmek istediğinizi belirleyeceğiniz ikinci bir girdi isteyecektir.

Page to display <Render> ( Render  RenderDetails  Mesh  Units  PageUnits  Dimensions  Default  Grid  Notes  Summary  Linetypes  WebBrowser )

Sorgu komutunda r yazıp Enter’a basmanız ile render ayarları yine karşınıza çıkacaktır.

Komut satırının özelliklerinden bahsedecek olursak bunlardan en önemlisi Rhinoceros’un otomatik komut tanımlama sistemidir. Siz bir komutun tamamını girmeden girdiğiniz harfler baz alınarak kalan komutların elenmesiyle girmek istediğiniz komuta en yakın komutlar komut satırında belirecektir (Resim 09).
 

 

 

  Klavyeden aşağı ve yukarı yön tuşları ile istediğiniz komutu bu olası sonuçlar arasından seçebileceğiniz gibi, isterseniz komutunuzun devam eden bir kaç harfini daha ekleyip sadece kendi komutunuz listede kalana kadar devam edip komutunuzu yazmayı henüz tamamlamış olmanıza rağmen kalan tek sonuç olduğu için doğrudan Enter’a basıp çalıştırabilirsiniz.  Resim 10’da Boolean Difference komutunu kullanmak için sadece Boolean d yazılmış olduğunu görebilirsiniz. Bu noktada Enter’a basarak Boolean Difference komutunu komutu henüz tam olarak yazmadan çalıştırmak mümkündür. çünkü tek olası komut budur. Zaman içerisinde komutlara alıştıkça bunların hepsi otomatik olarak tepki vereceğiniz kestirme yollar olacaktır.
 
Komut satırı ile ilgili diğer bir özellik komutların ikinci veya daha üst dereceden isteklerde bulunması durumunda kullanıcının vereceği tepkilerdir. Buna örnek olarak çember çizmeye yarayan circle komutunu ele alalım. Komut satırına bu komutu girdiğinizde sizden ikinci bir girdi istenecektir. Rhinoceros ve diğer birçok NURBS modelleme programında da olduğu gibi bir çemberi illaki merkezinden başlayarak çizmek zorunda değilsiniz. Farklı yöntemler olarak bir çemberin iki ucundan veya 3 ucundan çizmek de mümkün. Bu tercihi komut kısmındaki ilk sorguda belirlemeniz gerekiyor. Bunun için gelen sorguyu gözden geçirelim:

Center of circle ( Deformable  Vertical  2Point  3Point  Tangent  AroundCurve  FitPoints ):

Burada parantez içindeki kısmın dışında yer alan Center of circle ibaresi varsayılan çember çizme yöntemini göstermektedir (örneğimiz için bahsedecek olursak çemberin merkez koordinatları). Parantez içerisinde yer alan terimler ise diğer tercihi yöntemleri göstermektedir. Bu yöntemlere ait terimlerin her birinde altı çizgili bir harf olduğunu göreceksiniz. Farklı bir yönteme geçmek için o altı çizili harfi tuşlayıp Enter’a basarsanız yöntemi değiştirmiş oluyorsunuz. örneğin 2 nokta (2Points) arasında bir çember çizecekseniz p yazıp Enter’ı tuşlamanız yeterli. Bunu yaptığınızda yeni bir sorgu ile karşılaşacaksınız:

Start of diameter ( Vertical ):

Şimdi program sizden 2 nokta arasında çember oluşturmak için çapın 2 ucunu belirlemenizi istiyor. çapın başlangıç noktası için x,y formatında bir değer girdiğinizde ise (örneğin 0,0) çapın diğer ucunu belirtmeniz gereken üçüncü bir sorgu ile karşılaşacaksınız:
 
End of diameter ( Vertical ):
 

Bu sorguya da 5,0 girerseniz x koordinatında 5 birimlik çapa sahip bir çember otomatik olarak oluşturulacaktır (Resim 11).
 
 
Bu arada belirtmekte fayda var ki, bir komut kullandığınızda gelen sorguda yer alan alt seçenekler arasında geçiş için altı çizgili harfi tuşlama dışında ikinci bir yöntem de o seçeneğe komut satırında farenin sol tuşu ile tıklamaktır. Yukarıdaki örnekte 2 nokta arasında çember çizmek için 2Points seçeneğindeki altı çizili P harfini tuşlamıştık, bunun yerine 2Points terimine fare ile de tıklayabilirdik.
 
örnekten de görüleceği üzere klavyeden girilen komutlar sayesinde fare kullanımının azalması, zaten sayısal (aslında matematiksel) bir modelleme yöntemi olan NURBS modelleme esnasında zaman kaybetmenizi engelliyor. Birçoğunuza komut satırı ile modelleme yapmak bir nebze korkutucu gelebilir fakat takip eden sayılarda açıklayacağım komutları ve araçları uyguladıkça bu sisteme çok kısa sürede alışıp etkin biçimde kullanmaya başlayacak ve kaygılarınızın gereksiz olduğunu anlayacaksınız. Diğer yandan Rhino, neredeyse tüm komutlara ait butonlara zaten sahip… Bir çember çizmek için circle komutu girmek istemiyorsanız, geometrik şekil menülerinden çember butonlarına tıklayabilir veya üstteki menülerden Curve, Circle yolunu izleyebilirsiniz. Kullanım kolaylığı açısından kişisel tavsiyemin komut satırı kullanmaktan yana, fakat tercih tamamen size ait.

Bir sonraki sayı ve okuyucu katılımı

Sevgili okurlar, bu sayıdaki makalemde biraz temel düzeyde Rhino’yu tanımaya çalıştık. Amacım Rhino’nun kullanmadıkça görünmeyen yüzü olan yapısal prensiplerinin bir bölümünü özetlemekti. İlerleyen sayılarda şimdiye kadarki eğitsel makalelerimden biraz daha farklı bir format izlemeyi planlıyorum. Sonraki bölümde sizlerle karşılıklı etkileşimle Rhino’yu daha da iyi çözmek adına beraber çalışacağız. İzleyen sayıda Rhinoceros’un basit görünen fakat etkin kullanım için detaylı olarak incelenmesi gereken koordinat sistemini tanıtacağım. Sonrasında ise NURBS modellemenin temelini oluşturan geometrik şekillere geçeceğiz. Bu şekillerin bir kısmının çizim tekniklerini ben köşemde tanıtacağım. Kalan şekilleri ise siz deneme yanılma yoluyla çözeceksiniz (hepsinin komutlarını her makalemin sonunda vereceğim). Sonrasında ise makalemde ödev şeklinde vereceğim çeşitli alıştırma çizimleri ve araçlar konusunda e-posta yoluyla geri dönüşlerinizi bekleyeceğim. 2D çizimi bitirip 3D çizime geçtiğimizde ise her sayıda köşemde vereceğim ödev çizimleri bana yollayan arkadaşların çizimlerini sonraki sayılarda köşemde paylaşmaya çalışacağım. Böylelikle yazar-okuyucu iletişimini mevcut seviyeden daha da yukarı taşıyıp, karşılıklı bilgi transferini olabildiğince verimli gerçekleştireceğimize inanıyorum.

Rhinoceros konusunda deneyimli arkadaşların bu temel bilgilerden sıkıldığının farkındayım fakat programı ilk kez kullanan veya başlamayı isteyen arkadaşları da ilerleyen dönemde oluşturacağımız beyin fırtınasına dahil etmenin tek yolu bu. Şimdiden takip eden herkese ilgisinden dolayı teşekkür ederim. Bir sonraki sayıda görüşmek üzere…
 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here