Ana sayfa Yazılım Rhinoceros

Rhinoceros

192
0

“Rhino eğitsel serimize programın genel yapısı hakkında ki detaylarla devam ediyoruz. Bu bölümde arayüz ve koordinat sistemine derinlemesine iniyoruz.”

Herkese selamlar. öncelikle geçen sayı ile başlayan bu yazı dizisi konusunda bana destek olarak e-posta atan tüm okurlara teşekkür ederim. Sıkça sorulan sorulardan birisi okuyucu katılımı konusuydu. Evet, bu uygulamaya modelleme araçlarına geçtiğimizde başlayacağız. Her sayıda çeşitli “ödevler” verip bunların modellenmiş halini bana yollamanız halinde sonraki sayıda köşemin bir bölümünde sergilemeye çalışacağım. Bu yüzden hızlı şekilde ısınma turlarını atlatıp NURBS modellemeye geçmemiz gerekiyor. Bu yüzden bu sayıda koordinat sistemini tanımamızla sonraki sayılarda temel modelleme araçlarına ve komutlara sırasıyla değineceğiz.

Durum Raporu!

Şimdi hangi noktadayız bir bakalım. Geçtiğimiz sayıda (yani 1. bölümde) Rhinoceros’un arayüzüne değinmiştik. Araç çubuklarını kişiselleştirdik, görüntü pencereleri üzerinde değişiklikler yaptık, komut satırını kullanmayı öğrendik ve en son, ayrıntılara fazla değinmeden, koordinat sistemine bir çember çizip bölümü bitirdik. Bu bölümde ise ölçü birimlerini, koordinat sistemini ve koordinat girme yöntemlerini tanıyoruz.
 

 
ölçü Birimleri ve Grid (ızgara) Sistemi

Rhinoceros’u çalıştırdığınızda program ilk olarak sizden hangi ölçü biriminde çalışacağınıza dair bilgi istemektedir. Gelen penceredeki seçeneklere baktığınızda milimetre, santimetre, metre, inç ve fit birimlerini göreceksiniz (Resim 01). Aynı zamanda bu birimler iki farklı opsiyonda size sunulmaktadır. Bunlar Large Objects ve Small Objects olarak ikiye ayırılıyor.
 

Proje dosyanızı oluştururken sizden bu şekilde birim istenmesinin sebebi, seçeceğiniz ölçü biriminin projenizi ölçülendirirken oluşturulan değerlerin sonuna eklenecek olmasından dolayıdır. Bu konuya çok takılmanıza gerek yok çünkü Rhinoceros’ta modelleme yaparken birimlerle değil değerlerle tanımlama yapıyorsunuz. Birimi ise istediğiniz zaman program ayarlarından projeye özel olmak üzere değiştirebilirsiniz.

İkinci sorgu parametresi olan small ve large objects durumları ise o ölçü biriminde çalışacağınız detay miktarına göre vermeniz gereken bir karar. Small ve large object seçenekleri çalıştığınız koordinat sistemindeki “grid” denilen yatay ve dikey çizgilerin sıklığını belirlemektedir. Small object – Centimeters seçtiniz diyelim. Bu durumda koordinat sisteminde her santimetre başına birer yatay ve dikey çizgi oluşturulacaktır. Large object – Centimeters ile çalışmanıza başladığınızda ise 1 santimetre 10 parçaya bölünmüş şekilde koordinat sistemine görünecektir. Yani yatay ve dikey çizgiler milimetre başına birer tane dizilecektir (Resim 02).
 

 

 

 

  Her zaman Rhino’yu açtığınızda veya yeni Rhino dosyası oluşturduğunuzda bu pencere ile karşılaşacaksınız. Bu seçeneklerin tanımladığı grid ve birim bilgisini program ayarlarından yeniden tanımlamak da mümkün. Aynı zamanda sonradan modelinizin yapısına koordinat sistemini veya birimleri uygun bulmadığınızda da bu ayarlardan değişiklik yapabilirsiniz.

Daha önceden tanımladığınız birimi değiştirmek istiyorsanız program üst menüsünden Tool –> Options yolunu izleyerek program ayarları penceresine ulaşabilirsiniz. Açılan pencerenin sol panelinde ayar grupları yer almaktadır. Bunlardan Units’i seçerek sağdaki alanda mikron’dan ışık yılına kadar bir çok ölçü birimi arasından tercih yapılabilmektedir (Resim 03). ölçü birimleri, çizimlerinizden kağıt üzerinde gerçek ölçüde baskı alacağınız zamanda size yardımcı olacaktır.
 

Koordinat sistemindeki grid (ızgara) sistemi ise size çizim yaparken en çok yardımcı olacak öğelerden biridir. Grid’ler koordinat sistemini yatay ve dikey olarak bölen çizgilere verilen isimdir.  Major Grid (ana ızgara) ve Minor Grid (ikincil ızgara) olmak üzere iki parametre vardır. Ayarlar menüsünde sol panelden Grid seçildiğinde sağ panelden bu ayarları yapabilirsiniz (Resim 04).
 
 
Burada Grid Extends parametresi ile görüntü penceresinde kaç birimlik (şekilde santimetre) ızgara yer alacağı belirlenmektedir. Minor ve Major grid değerlerinin ise kaç birimde bir çizileceği aynı bölümden tanımlanabilmektedir. Major Grid çizgileri Minor Grid çizgilerinden biraz daha kalın olarak arayüzde görünmektedir. Grid’in kullanım alanı, Snap özelliği açıldığında ortaya çıkmaktadır. Varsayılan ayar olarak Grid Snap değeri 1.0 birim olarak tanımlanmıştır. Bu, siz çizim yaparken Snap özelliğini açtığınızda 1’er birimlik aralıklarla imlecin ızgara kesişimlerine yapışacağı anlamına gelmektedir. Bu değeri düşürürseniz daha hassas bir Snap yani yapışma duyarlığına sahip olursunuz. Snap özelliği ve tüm snap çeşitlerine daha sonra değineceğiz.
 
Rhinoceros Koordinat Sistemi

Rhino’nun koordinat sistemine nasıl hükmedeceğimizi bu bölümde açıklığa kavuşturuyoruz. öncelikle koordinat sistemi ve koordinat girme işlemleri konusunda anlaşılırlığı artırmak için çizgiler çizmemiz gerekiyor. Bunun için Polyline komutunu tanıyalım.

 

  Polyline bir çok NURBS modelleme programında olduğu gibi arka arkaya doğrusal çizgiler çizmeye yarayan bir komuttur. Polyline komutunu Rhino komut satırına yazıp Enter’a bastığınızda program sizden bir başlangıç noktası isteyecek ve sonrasında da ardışık olarak çizgileri çoğaltacağınız sonraki noktaları talep edecektir. öncelikli olarak komutu yazdıktan sonra fare ile herhangi bir görüntü penceresinde tıklamalar yapabilirsiniz. Sağ tıklayarak veya Enter’a basarak komutu sonlandırana kadar tüm sol tıklamalarınız bir önceki tıkladığınız noktadan çizgi çekilmesine sebep olacaktır (Resim 05).
 
Rhino’da fare tıklamalarıyla çizim yapılabildiği gibi doğrudan koordinat girerek de çizim yapılabilmektedir. Koordinatlar iki bileşenden oluşmaktadır. Bunlardan biri x ekseni (apsis) değeri, diğeri de y ekseni (ordinat) değeridir. İki değer arasında , (virgül) kullanılmalıdır. örneğin 3,7 girdiğinizde polyline başlangıç noktanız x ekseninin 3. değeri ile y ekseninin 5. değerinin kesişimine denk gelen nokta olacaktır (Resim 06).
 
 
  Rhinoceros kullanımında dikkat edilmesi gereken nokta Türkiye standartlarındaki ondalıklı sistem ayracı olan , (virgül) ile binlik ayraç olan . (nokta)’nın Rhinoceros’ta yurtdışı standartlarında olmasıdır. örneğin biz ondalıklı bir sayı belirtirken 2,57 şeklinde yazıyorsak bunu Rhino’da 2.57 olarak (nokta ile) yazmamız gerekmektedir. X ve y eksenleri için tamsayı yerine ondalıklı bir koordinat vermek istiyorsak bu nokta ve virgüllere dikkat etmemiz gerekiyor. örneğin x ekseninde 2,57. santimetreye ve y ekseninde 3,12. santimetreye denk gelen noktayı tanımlayacaksak kendi yazım standartlarımızda olduğu gibi 2,57,3,12 şeklinde bir tanımlama yapamıyoruz. Bu durumda ondalıkları . (nokta) ile yazarak, koordinatı 2.57,3.12 olarak girmemiz gerekiyor (Resim 07).
 

 

 

Göreceli Koordinatlar

Koordinat girme işlemi ile ilgili bir diğer detay relative (göreceli) koordinatlardır. Relative koordinatlar, girdiğiniz koordinatın, çalışma alanınızın (0,0) noktasını baz alarak değil, tanımladığınız bir noktayı (0,0) baz alarak yeni noktayı buna göre tanımlamaya yaramaktadır. Göreceli koordinatlar normal koordinatlar gibi girilmektedir. Tek fark ise başına r harfi koymanızdır (r3,4 gibi). Göreceli koordinatların baz aldığı noktalar iki şekilde tanımlanmaktadır. Bunlardan biri kılavuz noktalardır.

Kılavuz noktalar çizimler esnasında size yardımcı olacağını düşünerek yerleştirdiğiniz hayali noktalardır. Göreceli koordinat işlemede diğer baz alınan nokta türü ise son işlem yaptığınız noktadır. Kılavuz noktalara geçmeden önce son nokta görecesi üzerinde bir örnek verelim.

Polyline ile 2 standart koordinat tanımlayarak bir doğru çizelim. İlk koordinat (0,0), ikincisi ise (1,1) olsun. İlk doğruyu çizdikten sonra çizim sürecinden çıkmayalım (Resim 08).
 

 
  Şimdi ise çizimin devamını göreceli koordinat girerek gerçekleştirelim. Burada r5,2 olarak giriş yaptığımızda yeni noktanın koordinat düzleminde (5,2) noktasına değil son noktaya göre (5,2) noktasına yerleştirildiğini göreceksiniz, bu da genel koordinat sisteminde (1,1) + (5,2) = (6,6) noktasına denk gelmektedir (Resim 09).
 
Gördüğünüz gibi girilen göreceli koordinat son noktanızı baz almaktadır. İkinci bir göreceli koordinat kullanımı ise kılavuz noktalara göre göreceli koordinat tanımıdır. Kılavuz noktalar daha önce de bahsettiğimiz gibi çizimde size yardımcı olmak üzere tanımladığınız noktalardır. Klavyeden ctrl tuşuna bastığınızda o anda koordinat sisteminde fare imleci nereyi gösteriyorsa o noktaya kılavuz nokta yerleştirilir. Birden fazla kılavuz nokta tanımı yaparak bu noktaların kesişimlerinden yardım alabilirsiniz (Resim 10).
 
 
Resim 10″daki iki mavi nokta klavyeden fareyi o noktalara getirip ctrl”e basarak oluşturduğum kılavuz noktalardır. Bu kılavuz noktaların etrafına fare ile yaklaştığınızda enine ve boyuna beyaz çizgiler oluştuğunu göreceksiniz. Bunlara da kılavuz doğrular adını verelim. İki kılavuz noktadan çıkan kılavuz doğruların kesişim noktasını şekilde görüldüğü üzere doğrunun 2. noktası olarak tanımlayabilmekteyiz. Fare yaklaştığınızda bu kesişim noktasına yapışacaktır.
 
  Kılavuz noktalar ile ilgili bu küçük açıklamadan sonra onlar üzerinde göreceli koordinat kullanabiliriz. Yine bir polyline çizimi esnasında istediğimiz bir noktaya ctrl ile kılavuz nokta yerleştirdikten sonra noktanın yanına fare ile yaklaşarak kılavuz doğrunun belirmesini sağlıyoruz. Kılavuz doğru ortaya çınca r1,1 göreceli koordinatını girelim. Sonuç Resim 11″deki gibi olacaktır.

 

Aynı şekilde işlemleri biraz karıştırabiliriz. örneğin kılavuz noktalardan elde ettiğiniz kılavuz eğriler ile yeni kılavuz noktalar elde edip bu noktayı görece olarak baz alıp yeni göreceli koordinat girebilirsiniz. örneğin yine polyline çizerken 2 tane kılavuz nokta tanımlayıp, bu noktalara ait kılavuz doğruların kesişimine fare ile 3. Bir kılavuz nokta tanımlayıp bu son kılavuz noktaya göreceli r3,2 koordinatı girelim (Resim 12).
 
 
Unutmamakta fayda var, göreceli nokta olarak kılavuz nokta kullanacaksak, kılavuz noktayı tanımladıktan sonra, noktaya fare imleci ile yaklaşıp o kılavuz noktadan bir kılavuz doğru oluşmasını sağladıktan sonra rx,y şeklinde göreceli koordinat tanımlıyoruz. Beyaz çizgi şeklindeki kılavuz doğru belirmeden göreceli koordinat girerseniz kılavuz noktaya göre değil, en son tanımlanan noktaya göre göreceli koordinat hesaplanmaktadır.

2. Bölümün Sonu

Bu bölümde Rhinoceros”un koordinat sistemini ve göreceli koordinat mantığını işledik. Şimdilik biraz sıkıcı gittiğinin farkındayım fakat programın ileri bölümlerinde karmaşık modellerle uğraşırken bu ilk bölümlerin önemini çok daha iyi fark edeceksiniz.

Sonraki sayıda yani Bölüm 3″te Rhinoceros”un koordinat düzlemindeki Snap araçlarına ve bunlardan oluşturulan karmaşık kılavuz noktalarına göz atacağız. Bu konuları anlamak için çemberler ve eğrilerle baya haşır neşir olacağız. Bu aşama bittikten sonra da sanıyorum ki 2 boyutlu ve 3 boyutlu çizimlere geçmememiz için hiçbir sebep kalmayacak.

Lütfen tüm sorularınız için bana e-posta atmaktan çekinmeyin. Bir sonraki sayıda görüşmek üzere hoşça kalın.
 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here