Ana sayfa Donanım Püf noktası

Püf noktası

0

Silinmiş veriyi geri getirme yolları

önemli bilgilerin ve verilerin kaybolması, tüm bilgisayar kullanıcıları için en korkutucu durumlardan. özel ya da iş hayatımızla ilgili verilerin kaybolmaması için yedekleme işlemleri büyük önem taşıyor. Ancak ne kadar tedbirli olsak da, emek vererek hazırladığımız projelerimizin, arşivlerimizin ya da özel bilgilerimizin kaybolması her zaman olası. Bilgisayarımızın hard diskindeki veriler beklenmedik bir şekilde, bir virüs ya da teknik bir sorun yüzünden kaybolabilir. Bu yüzden yedek depolama cihazları kullanıyoruz, ancak hafıza kartları ve USB belleklerdeki verilerin yok olma ihtimali de göz ardı edilmemeli. Bir başka tedbir olarak CD ve DVD”lere kaydettiğimiz verilerin güvenliğiyse hem fiziksel hem de teknik sorunlar tarafından tehdit altında. Peki, bizim için çok önemli olan veriler bir şekilde kaybolduğunda ne yapabiliriz? Hafıza kartları ve USB belleklerdeki data kaybolduğunda hiç umut yok mu? önemli bir e-mail”i sildiğimizde geri dönüş imkanımız kalmıyor mu? Kesin çözüm olarak görülemese de tüm bu kaynaklardaki verilerin kaybı için çözümler bulunuyor. Bilgisayarınız, depolama cihazlarınız, optik medyalar ve hatta elektronik postalarınızdaki veri kayıpları için çözüm önerileri dosyamızda.

önce çöpler

Silinmiş veri için hepimizin ilk baktığı yer, kullanıcı tarafından silinen tüm verilerin, Windows tarafından sonsuza dek silinene dek saklandığı Geri Dönüşüm Kutusu. Windows XP”nin Geri Dönüşüm Kutusu bellek bölümlerinin %10″u kadar, yani bölüm başına yaklaşık 3.99GB kadar bir alanı çöpe attığınız verilere ayırır. Vista”da ise buna kullandığınız ekstra diskin %5″i de eklenir. Yani 1,5 TB”lik bir bellek kullanıyorsanız 75GB”nin üstünde bir alanı çöpe atılan veriler için kullanıyor olabilirsiniz. Eğer sık kontrol ediyorsanız bu verilerinizi ilk aşamada geri almak için büyük bir avantaj.) Ayrıca performans açısından bir sorun yaratmayacaksa kutuya sağ tıklayarak özellikler menüsünden boyutunu artırmanız da mümkün. Geri dönüşüm işlemi içinse sadece kutuyu açıp, geri istediğimiz dosyaya sağ tıklayarak “Geri Yükle” komutunu seçmemiz yeterli. Yeni kullanıcılar için klasörün silinmeden önceki yerine geri yüklendiğini de hatırlatalım. Vista içinse, klasörün önceki yeri görünmüyorsa, Explorer”ın sütun başlıklarından birine sağ tıklayıp eski yerinin görüntülenmesini sağlayabilirsiniz.

Windows, kutudaki bilgileri, daha fazla yer kalmadığında, en eskisinden başlayarak siler. Bu yüzden sildiğiniz bir dosyanın hala Geri Dönüşüm Kutusunda sizi bekliyor olma ihtimali her zaman var. Ancak performansı daha iyileştirmek için kutuyu sıkça boşaltmak gibi bir işleme başvuruyorsanız, dosyamızda dikkatinizi çekecek bilgiler bulabilirsiniz.

Panik yok
Türkçe”ye “Birim Gölge Görüntüsü” olarak geçen Windows Vista”nın Shadow Copy özelliği, sildiği verilere yeniden kavuşmak isteyenler için etkin çözüm yollarından biri. Ultimate ve Business versiyonlarında yer alan bu özellik, düzenli olarak hard diskinizdeki tüm dosya ve klasörlerin ekran görüntülerini kaydediyor. Bu işlem günlük olarak ya da sistem yedekleme özelliği kullanıldığında tekrarlanıyor. Eğer sistem yedekleme özelliğini çalıştırmazsanız bu özelliği kullanamayacağınızı da hatırlatalım.

Shadow Copy ya da diğer ismiyle Volume Snapshot Service, sisteminizde sessizce çalışan bir program, öyle ki, böyle bir programın var olduğunu fark etmemiş bile olabilirsiniz. Ancak görevine baktığımızda bu sessiz özelliğin ne kadar önemli olduğunu görüyoruz. Yedekleme ve kopyalama sisteminin en önemli parçalarından olan Shadow Copy, Sistem Geri Yükleme (system restore) ile birlikte, verilerinizin en büyük güvencelerinden biri sayılabilir. çalıştırmak için, öncelikle sistem geri yükleme özelliği açık olmalı. Bunun için, “Başlat”ı tıkladıktan sonra arama kutusuna “sistem geri yükleme” yazabilir ve ilk sonuca tıklayabilirsiniz. Bu sayede her 24 saatte bir ya da her güncelleme yaptığınızda restore point”ler (sistem geri yükleme noktası) otomatik olarak oluşturulur. Tabii ki bunun yanı sıra kendi seçeceğiniz ayarlarla da bu noktaları oluşturabilirsiniz. Kişisel dosyalar korunmasa da, bu görevi Shadow Copy”ye bırakabilirsiniz. Her sistem geri yükleme noktasında Shadow Copy bilgisayarınızdaki tüm dosyaları yedekler. Böylece bilgisayarınızı belli bir zaman önceki durumuna rahatça getirebilirsiniz. Diyelim ki bir fotoğraf üzerinde çalıştınız ve “Farklı Kaydet” seçeneği yerine “Kaydet” seçeneğine basarak orijinal fotoğrafın silinmesine neden oldunuz. Bu işlemden önce bir geri yükleme noktası yaratıldıysa, bilgisayarınızı zaman içinde yolculuğa çıkarabilir ve kaybettiğiniz veriyi bulabilirsiniz. Bunu yapmak için, seçili dosya ya da klasör üzerine sağ tıklayın ve “Restore previous versions”ı seçin. Böylece o dosya ya da klasörün daha önceden yedeklenen tüm versiyonları görüntülenecek ve siz de içinden istediğinizi seçebileceksiniz. Eğer aynı dosyanın birden çok versiyonu arasında kafanız karışırsa dosyaları açarak inceleyebilirsiniz. Aradığınız dosya ya da klasörü bulduğunuzdaysa seçerek “restore” (geri yükle) seçeneğini tıklamanız yeterli. Ancak yine fotoğraf örneğine dönersek, bu şekilde fotoğraf üzerinde yaptığınız değişikliklerin de yok olacağını hatırlatalım. Eğer fotoğrafın her iki halini de korumak istiyorsanız, farklı bir yere kopyalayabilirsiniz. Ya da seçtiğiniz dosyayı “Previous versions” ekranından çekerek Explorer içinde farklı bir yere sürükleyebilirsiniz.

Windows Explorer”a benzer şekilde çalışan Shadow Explorer ekranında, sol tarafta sistemdeki klasörleri, sağ taraftaysa seçili klasörün içeriğini görebilirsiniz. Yukarıda farklı bölümler ve geri yükleme noktasını seçebileceğiniz menüler yer alıyor. Dosyaların eski halini geri yükleyebileceğiniz gibi, henüz sildiğiniz dosyaları da geri yüklemeniz mümkün. Bunun için sağ tıklayıp “Export” (taşı) seçeneğini ve daha sonra kayıt yerini seçmeniz yeterli.

“Depolama çözümleri” için çözümler
Yanlışlıkla silinen dosyalar için Windows çözümleri bulunuyor, ancak birçok dosya virüsler yüzünden de bilgisayarınızdan silinebiliyor. Ya da hafıza kartı veya USB belleğinizde bulunan çok önemli verilerinizin kaybolması da çok büyük sorunlar yaratabilir. Peki bu durumda ne yapacağız? Neyse ki, ücretsiz veri kurtarma yazılımları sayesinde sadece PC”nizden değil, hafıza kartından MP3 çalar ve hatta dijital kameranıza kadar birçok medyadan verilerinizi kurtarmanız mümkün.

Sistem temizlik aracı Ccleaner’ın geliştiricileri tarafından hazırlanan Recuva, CCLeaner’dan farklı olarak bu yazılım sabit diskinizden, çöp kutunuzdan veya hafıza kartından dosyaları kurtarabiliyor. Veri kaybının nedeni önemli değil. Hata sonucu, sistem kilitlenmesi sebebiyle, virüs yüzünden silinmiş olan veriler için Recuva”yı kullanabiliyorsunuz. Birçok veri kurtarma yazılımı gibi, Recuva da “silinen verilerin tamamen yok olmaması” prensibine dayanıyor. Bu prensibin formatladığınız cihazlar için bile kimi zaman geçerli olduğunu söyleyebiliriz. Sistem sadece silinen verilerin yerlerini yeniden kullanım için uygun, yani boş olarak işaretliyor ve aslında verilerin gerçekten silinmesi, bu yerlere yeni veriler kaydedildiğinde gerçekleşiyor.

Silinmemesi gereken bir dosyayı sildiğinizi ya da virüs problemi dolayısıyla kayıp yaşadığınızı fark ederseniz ilk yapmanız gereken, bu dosyaların bulunduğu disk ya da cihazı kullanmayı durdurmak. Aynı zamanda buraya veri kurtarma yazılımı yüklemeye çalışmanız da kurtarmaya çalıştığınız verilerin üzerine yenilerinin yazılmasına neden olabilir. Eğer veriler hard diskinizdeyse, diski geçici olarak başka bir PC”ye bağlamayı deneyebilirsiniz. 

Recuva”yı kullanmanın en kolay yolu, yazılımın sihirbazını kullanmak. Bu sihirbazı kullanarak tam olarak neyi taramak istediğinizi seçebiliyorsunuz ve kurtarmak istediğiniz fotoğraf ya da belgelere daha çabuk ulaşabiliyorsunuz. Bunun yanı sıra, taramak istediğiniz yeri seçmeniz de mümkün. Böylece USB bellek, hafıza kartı gibi cihazları ya da belli bir klasörü seçebiliyorsunuz. Eğer ilk taramada aradığınız veriyi bulamazsanız, daha uzun süren ancak genellikle başarılı sonuçlar veren “Deep scan” seçeneğini de deneyebilirsiniz. Ancak daha spesifik bir tarama yapmak istiyorsanız, örneğin dosyaları uzantılarına göre tarayacaksanız, sihirbaz yerine yazılımın kendi ara yüzünü kullanmanızı tavsiye ediyoruz. Tarama tamamlandığında görüntülenen listede, dosyaların farklı renklerle işaretlendiğini görebilirsiniz. Yeşil kurtarılabilir dosyaları, sarı kısmen kurtarılabilir olanları, kırmızıysa büyük ihtimalle kurtarılamayacak dosyaları anlatıyor. Kurtarmak istediğiniz dosyaları seçip “Recover” seçeneğini işaretledikten sonra, kurtarılacak dosyaların kayıt yerini seçiyor ve bunun dosyanın önceki yeriyle aynı olmamasına dikkat ediyorsunuz.

Recuva Notebook editörlerinin beğenisini kazanan bir yazılım olsa da, aynı türde, beğenebileceğiniz başka ücretsiz yazılımlar da bulunuyor. Data Recovery 2.3.1, Pandora Recovery 2.1.1 ve PC Inspector File Recovery 4 bunlardan bazıları. Recuva ve bahsettiğimiz diğer yazılımların basit veri kurtarma işlemlerinde yeterli olacağını düşünüyoruz, ancak ücretli veri kurtarma yazılımlarının daha gelişmiş işlemler için gerekli özelliklere sahip olduklarını da hatırlatalım.

  CD ve DVD”lerden vazgeçmeyin
Veri depolamak ve arşivlemek için kullandığımız CD ve DVD”ler dışarıdan gelebilecek zararlara karşı oldukça korunmasız durumdalar. İçinde çok değerli bilgilerin, fotoğrafların ya da filmlerin bulunduğu CD ve DVD”ler, hem fiziksel hem de teknik olarak birçok riskle karşı karşıya. Fiziksel olarak tehlikelerin başında çizilmeler geliyor. Acelemiz varken kutusuna koymadan bir kenara bıraktığımız CD”ler kolayca çizilebiliyor, ayrıca üzerine dökülen sıvılar yüzünden de birçok CD ya da DVD kullanılamaz hale gelebiliyor. Bunun yanı sıra disk yazarken kullandığımız yazılımlar da bozulmalara neden olabiliyor.
Hatta bilgisayar içeriği okurken yaşanılan teknik sorunlar bile CD”lerinizdeki içeriklerinize ulaşamamanızla sonuçlanabiliyor.
 Diğer yandan, birçok veri kurtarma yazılımı, konu optik medyalara geldiğinde işe yaramayabiliyor. Bunun sebebi optik medyaların hard diskler ya da USB belleklerden daha farklı dosya sistemlerine sahip olması. Ancak CD ve DVD”leriniz bilgisayar tarafından okunmadığında hemen vazgeçmenize de gerek yok. Optik medyalardan veri kurtarabilmenizi sağlayan ücretsiz yazılımlar da bulunuyor. Bunlardan biri olan CD Recovery Toolbox Free, CD ve DVD”nin yanı sıra, HD-DVD ve Blu-ray disklerdeki verileri kurtarma konusunda da oldukça iddialı. Bu da yüksek çözünürlüklü içerikleri taşıyan disklerin maliyeti düşünüldüğünde kuşkusuz oldukça heyecan verici bir özellik. Birçok dosya uzantısı için başarılı sonuçlar sağlayan yazılım, diskleri tamamen tarayarak mümkün olduğunca çok veriyi kurtarmaya çalışıyor. Tarama sırasında birçok farklı algoritma kullanılarak kurtarılan verilerin kalitesinin yüksek olması amaçlanıyor. Sürecin sonunda da kullanıcıya kurtarma işlemi hakkında ayrıntılı bir rapor sunuluyor. Programı kullanırken taranacak dosyaları ya da tam olarak yerlerini belirleyebildiğiniz gibi, kurtarılan verilerin nereye kaydedileceğini de seçebiliyorsunuz. Ayrıca kaynak bilgileri gibi ayrıntılı bilgiler de görüntüleniyor. Süreç boyunca kullanıcı taramayı istediği şekilde kontrol edebiliyor.

CD Recovery Toolbox Free”nin yanı sıra, Iso Buster yazılımı da yine CD ve DVD”lerinizdeki verileri kurtarabilmenizi sağlayan bir başka çözüm. Program, Windows”un kesinlikle okumadığı CD”ler için bile bir umut ışığı doğmasını sağlıyor. Kullanımı oldukça kolay olan Iso Buster tüm optik disk formatlarını ve popüler optik disk dosya sistemlerini destekliyor. Sadece programı başlatıyor, diski yerleştiriyor ve sürücü henüz seçilmemişse seçiyorsunuz. Iso Buster hemen disk içindeki tüm disk izlerini ve verileri, dosya sistemleriyle birlikte listeliyor. Böylece Explorer”a benzeyen menüyü rahatça kullanabiliyorsunuz. Programın kayıp dosyaları arama özelliğinin yanında, sürücüler ve hataları tespit edebiliyor olması da bir diğer avantajı.

Bu özellikleriyle göz dolduran CD ve DVD kurtarma yazılımlarıyla ilgili önemli bir de hatırlatma yapmamız gerekiyor: öncelikle, kurtarma işleminin beklediğinizden çok daha uzun sürebileceğini göz önünde bulundurmanız gerekiyor. Yani CD kurtarma işlemi, herhangi bir bilgisayar tarama işlemi gibi kısa sürede tamamlanan bir işlem değil. Bu yüzden bu yazılımları dışarı çıkma planlarınızın olmadığı bir gün denemeniz iyi bir fikir olabilir. İkinci olarak, yazılımların disklerdeki tüm verileri kurtarabileceğinin garantisi olmadığını da göz önünde bulundurmak gerekiyor. Saatler süren taramadan sonra, diskteki kurtarılması mümkün veriler kurtarılıyor ancak bunların sayısı sizin için her zaman tatmin edici olmayabilir. Yine de unutulmaz bir tatilin tüm fotoğraflarını kaybetmekten ya da projenizin tümünün yok olmasından daha iyi bir sonuç elde ediyorsunuz.

Elektronik postalar kurtulabilir mi?
önemli bilgiler taşıyan elektronik postaların silinmesi de kayda değer veri kayıplarına neden olabilir. Tedbirli davranmak ve örneğin Outlook kullanıyorsanız “Silinmiş öğeler” klasörünü düzenli olarak kontrol ederek boşaltmak bu konuda bir koruma sağlayabilir. Genellikle elektronik postalar ayrı ayrı olarak değil, büyük bir veri bankasındaki veri girişleri olarak saklanır. Elektronik posta silindiğinde, veri girişi kalır, ancak silinmiş olarak işaretlenir ve görüntülenmez. Bu postaların silinmesiyse düzenli olarak programda performans artışı sağlamak amacıyla gerçekleşir.

Bu anlamda silinen postalardaki silme işaretini kaldırarak e-maillerinize kavuşabilmenizi sağlayacak programlar bulunuyor, ancak buradaki sorun bu yazılımların ücretli olması. Yine de ücretsiz deneme sürümlerinden faydalanmayı deneyebilirsiniz. örneğin Stellar Phoenix Deleted E-mail Recovery, Microsoft Outlook kullanıcıları için bir seçenek sunuyor. Elektronik postaların yanı sıra takvim, kişiler, notlar ve görevler gibi yanlışlıkla silinen nesnelerin de kurtarılabilmesini sağlayan program, dosyaların kurtarılarak .PST, .EML, ya da .MSG uzantılı olarak istenilen yere kaydedilebilmesini sağlıyor.

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here