Ana sayfa Makale PRO TOOLS 8.0 MERCEK ALTINDA

PRO TOOLS 8.0 MERCEK ALTINDA

156
0

HD, LE ve M-Powered olarak değişik Digidesign ve M-Audio sistemleri için üretilen yepyeni Pro Tools 8.0″in LE versiyonunu sizin için Tolga Tolun test etti.   

Geçen sayıda ana başlıklarıyla değindiğimiz ve ilk üretildiği 1991 yılından beri bir endüstri standardı haline gelmiş olan Pro Tools yazılımının en yeni versiyonu Pro Tools 8.0″i bu sayıda detaylarıyla inceliyoruz.

Windows XP tabanlı bilgisayarımda sorunsuz bir yükleme ve yeniden başlatma sürecinden sonra program açıldığında karşıma çıkan ilk yenilik “Quick Start” penceresi. Vokal, gitar, davul gibi farklı enstrüman kayıtlarının yanı sıra, miks ve müzik yazmak için farklı şablon (template) seçenekleri sunulan pencerede, yeni başlayacağınız Pro Tools projesi için bit derinliği, çözünürlük gibi verileri seçmenin yanı sıra, son kullanılan dosyalara veya kendi belirlediğiniz şablon dosyalara ulaşabiliyorsunuz. Kullanıcının taleplerini her zaman karşılayamasa da bu isteğe bağlı özellik, yeni başlayanlar ve program açıldığında boş bir ekran görmeyi sevmeyenler için ideal.
 

Görsel Yenilikler

Yeni bir oturuma başladığımda veya varolan bir protools dosyasını Pro Tools 8.0 ile açtığımda ise ilk dikkatimi çeken nokta görsel yenilikler. Pro Tools”un versiyon 4 ile ana hatlarına kavuşan ve versiyon 6″da değişiklikler geçiren kullanıcı ara yüzü (GUI), şimdiye kadar geçirdiği en büyük değişikliği geçirmiş ve yepyeni özelliklerle ve görsellikte karşımıza çıkıyor. Daha modern ve estetik, yeniden tasarlanmış simge ve görsellerin yanı sıra, uzun çalışma saatleri süresince gözleri daha az yoran koyu renk şeması ve canlılık ve parlaklık (saturation, brightness) değerleri ayarlanabilen renk paletiyle Pro Tools”un yeni versiyonundan çok yepyeni bir yazılımı andırıyor. Bu büyük görsel değişiklikler her ne kadar Pro Tools”un eski haline aşina gözlerimi şaşırtsa da, ilk şaşkınlıktan sonra izlenimim özellikle edit penceresindeki görsel yeniliklerin oldukça başarılı oldukları. Ancak miks penceresindeki yeniliklerin kanalların sinyal seviyesini gösteren PPM (Peak Programme Meter) göstergelerinin geliştirilmiş olması dışında işlevsellik açısından zayıf kaldığı oluyor.
 


Edit Penceresi

Edit penceresindeki başarılı yeniliklerden biri araç çubuğunun hemen altında yer alan Universe penceresi. Audio ve MIDI içeren her kanalın minyatür bir şekilde temsil edildiği ve aranjmana genel bir bakış/navigasyon sağlayan pencere, projenin o anda hangi noktasında olduğunuza dair ipucu vermekle birlikte, projenin çeşitli noktalarına hızlıca ulaşabilmenize de olanak tanıyor. Pro Tools”un eski versiyonlarında edit penceresindeki kanallarda bulunan ses dosyaları 8-bit görsel çözünürlükte görüntüleniyorken, yeni versiyonda bu 16-bit çözünürlüğe çıkartılmış ve yeni görüntüleme seçenekleri eklenmiş. Bu da ses dosyalarına müdahalede bulunurken doğru kesme noktasını bulma konusunda, özellikle de düşük seviyeli sinyallerde oldukça yararlı bir işlev görüyor.  Diğer bir görsel yenilik ise isteğe göre uyarlanabilen araç çubuğu. Edit, MIDI ve Score Editor pencerelerinde araç çubuğu, zoom, transport, MIDI, senkronizasyon özellikleri gibi komutların yer aldığı alt pencereler kullanıcı ihtiyaçlarına göre düzenlenebiliyor ve seçmeli olarak farklı kombinasyonlarda görüntülenebiliyor.

Pro Tools 8.0 yazılımında daha önce beş taneyle sınırlı olan kanal başına insert sayısı 10″a yükseltilmiş ve belki de daha da önemlisi, bu insert noktalarında kullanılmak üzere yazılım ile beraber 70’in üzerinde sanal enstrüman, efekt ve ses işleme plug-in’i içeren zengin bir paket sunulmuş. Bu test kapsamında bütün bu plug-in”lerin özelliklerini tek tek açıklamak mümkün olmadığından kısaca bazılarına değinmem gerekirse, daha önce opsiyonel olarak satılan Eleven, Maxim, Sans Amp gibi plug-in”lerinin dışında, pakette bir de delay, chorus, phaser, reverb, filtreler, distortion gibi 20 farklı efektten oluşan ve Alman yazılım firması Wizoo ile Digidesign işbirliğiyle kurulan Advanced Instrument Research (A.I.R.) oluşumunun plug-in koleksiyonu bulunuyor. Ayrıca, sanal enstrüman alanında da yine A.I.R. tarafından tasarlanan müzik yapımına yönelik 6 yeni sanal enstrüman dikkat çekiyor. Bunlardan
Boom 10 farklı elektronik davul kiti içeren bir drum machine/sequencer. DB-33, rotary speaker ve tüplü preamp emulasyonu özellikleri olan bir org. Mini Grand, yedi farklı piyano modeli ile yüksek kaliteli bir piyano sanal enstrümanı. Vacuum, klasik analog sesleri elde etmenize yardımcı olan bir sanal analog synthesizer. Structure Free, Pro Tools için geliştirilmiş özel bir sample player. Xpand! ‹se 1.5 GB”lık bir ses bankası üzerinden çalışan, klavyeden gitara, orkestra enstrümanlarından, ritim enstrümanlarına kadar farklı alanlarda kullanılabilecek çok amaçlı bir synthesizer. Bütün bunlara ek olarak da bu paket beraberinde gelen 8 GB’ın üstündeki yüksek kaliteli ses bankası kullanıcıların hemen müzik yapmaya başlamasını veya eşlik enstrümanlarını kolayca düzenlemelerini sağlıyor.

 

 
Yazılıma ilk defa bu versiyonda eklenen özelliklerden otomasyon/kontrol kanalları ve MIDI/Score editörleri de plug-in ve sanal enstrümanların daha verimli kullanılmasını sağlıyor. Otomasyon ve kontrol grafikleri, programın edit penceresinde, ait olduğu kanalın hemen altında, kanalın görüntüsünden tamamen bağımsız şekilde ve büyüklükte görüntülenebilen ve kanalın Volume, Pan, Plug-in otomasyonu ve  MIDI CC (Velocity, Pitchbend, Modulation, vs) gibi değerlerini gösteren yeni  bir özellik. Bu yeni özellikte aynı anda birden çok değerin grafiği görüntülenebildiği için, daha detaylı otomasyonlar yapılmasına imkan doğuyor.

ilk defa bu versiyonda eklenen diğer özelliklerden MIDI editor, MIDI, Aux Input ve enstrüman kanallarında bulunan MIDI bilgilerini daha detaylı işlemek için geliştirilen bir pencere. Diğer pencerelerden bağımsız olarak görüntülenebilen ve bu kanalların solo, mute kontrollerini, edit araçlarını ve otomasyon bilgilerini içeren pencere, MIDI işlemleri için daha gelişmiş görsel özellikler ve zoom olanakları içeriyor. MIDI editor penceresi ile bağlantılı bir diğer pencere ise Score editor. MIDI editor penceresindeki MIDI bilgilerinin notaya dönüştürülmüş hali olarak özetlenebilecek pencerede, çaldığınız/yazdığınız MIDI bilgilerini nota olarak görebilmekle kalmayıp, MIDI penceresinde yapılabilen her türlü düzenleme işlemini bu pencerede de yapabiliyorsunuz ve transpoze etmek, nota anahtarını değiştirmek gibi özelliklerin haricinde sayfa düzenlemesi yaparak ve notlar ekleyerek notaların yazıcıdan çıktısını da alabiliyorsunuz.

Pro Tools 8.0″in sunduğu bir başka yenilik ise yeni yatay ve dikey zoom kısa yolları. Versiyon 6 öncesi (en azından Pro Tools LE sistemlerinde) yaşanan kısa yol sıkıntısını anımsatır şekilde yeni kısa yollar üçlü kombinasyonlar şeklinde tasarlanmış. Neyse ki bu versiyonda aktive edildiğinde tek tuşlu klavye kısa yollarının devreye girmesini sağlayan “commands keyboard focus” özelliği korunmuş, çünkü bence yeni kısa yollar bu zahmetsiz kısa yolların yanında kullanışsız kalıyor.

“Restore Last Selection” özelliği

çok yararlı bulduğum bir özellik ise başıma birçok kez gelmiş olan, uzun çalışma saatleri sürecinde  yorgunluk, dalgınlık, kararsızlık, vb. gibi nedenlerle parça için önemli bir loop”u veya sanatçının en iyi performansını içeren seçili alanı yanlışlıkla kaybedip, tekrar arama kabusundan kurtaracak olan “restore last selection” özelliği. Edit penceresinde son seçilmiş alanın kaybedilmesi durumunda seçili alanı Control+Alt+Z kısa yolu ile tekrar eski haline getirebiliyorsunuz.

Bir diğer yeni özellik mouse kullanmadan, klavye kısa yolları aracılığıyla Record Enable, Mute ve Solo komutları verebilmenizi sağlıyor (Shift+R/M/S). özellikle harici ekipman kullanılan kayıt ve mixlerde mouse kullanmak yerine harici ekipmana yoğunlaşıp (ve gözleri ekrandan ayırıp) “daha analog bir his” yakalamak için uygun olan bu kısa yollar, ne yazık ki şimdilik sadece edit penceresinde, seçili halde olan kanallar için geçerli.

Pro Tools 8.0″ın sahip olduğu bütün yeni özelliklerin arasında benim en çok hoşuma gideni, farklı take ve playlist”lerden en iyi kayıt parçalarını bir araya getirerek en uygun kombinasyonu oluşturmanızı sağlayan “track compositing” (kanal bileşimi) adlı özellik. Manuel olarak yapıldığında çeşitli kanallar, playlistler ve ses dosyaları (özellikle isimlendirilmemiş olanlar) arasında gezinme nedeniyle konsantrasyon azalması ve en önemlisi zaman kaybına yol açan bu işlem, Pro Tools 8.0″da edit penceresindeki kanalların playlist görüntüsüne getirilmesiyle aktif hale geçiyor ve çok hızlı bir şekilde ilerlemenizi sağlıyor. Uygulamada, seçilen kanalda değişik playlist”lerde bulunan veya loop/overdub kayıtlar sonucu oluşmuş alternatif kayıtları alt alta ekranı kaplayacak şekilde sıralayarak hepsini solo halde dinleyip, her birinin en beğendiğiniz kısmın seçerek kolayca bir hamlede en üstte görünen derlemeye ekleyebiliyorsunuz. Uygulama tekrar kapandığında ise kanal seçilen derlemeden oluşan tek kanallı görüntüsüne  geri dönüyor. Buna ek olarak, alternatif kayıtları alt alta sıralarken bazı seçim kriterleri de belirleyebiliyorsunuz ki, bu da dinleyip değerlendirmeniz gereken materyal sayısını azaltarak zaman kazandırıyor. ‹sim, başlama ve bitiş zamanları gibi kriterlerin yanı sıra kanallara 1 ila 5 değerleri arasında bir değer biçerek çeşitli nedenlerle daha kötü veya kullanılamaz bulduğunuz kanalları filtreleyebiliyorsunuz.

Pro Tools 8.0 bütün bu görsel ve kullanım yeniliklerinin yanı sıra bir grup da arka planda kalan yenilik içeriyor. Pro Tools 7 ile tanıştığımız ve ses dosyalarının ses perdesini değiştirmeden hızını (BPM) değiştirilmesini sağlayan Elastic Audio özelliğini geliştirilmiş ve ses kalitesinin iyileştirilmesinin yanı sıra, bu özelliğe bir de -/+ 2 oktav gerçek zamanlı transpoze imkanı eklenmiş. Pro Tools 8.0″de LE ve M-Powered versiyonları için maksimum kanal sayısı 48 mono/stereo kanala çıkarılmış. Bu da HD versiyonuna göre sınırlı özellikleri olan bu versiyonlarla daha geniş kapsamlı projeler üretilebilmesini sağlıyor. Complete Production veya Music Production Toolkit 2 gibi opsiyonel paketlerle bu sayı 64 stereo kanal ve üstüne çıkartılabiliyor. Bu paketler ayrıca çoklu Quicktime video, Digi 002, 003 ve Mbox 2 Pro ürünleri için surround özellikleri, beat detective ve çeşitli plug-in”ler gibi bazı üst düzey özellik ve efektleri de içeriyor. Aynı Pro Tools dosyası (session) içinde aynı çözünürlükte bulunmak şartıyla .wav, .aiff gibi farklı dosya türlerini açmanın yanı sıra, Pro Tools dosyasını plug-in”leri devre dışı bırakarak açabilme özelliği ise bir göz atma amacıyla dosyanın çabucak açılması veya bilgisayarın plug-in”lerin yaratacağı CPU yükünü kaldırmaması durumunda oldukça yaralı olabilecek bir özellik olarak görünüyor. Daha iyi plug-in performansı sağlayan arttırımış hardware buffer boyutu (2048), 4 GB’a kadar büyüklükte dosya kullanabilme ve Avid ve Quicktime HD video desteği ise diğer bazı özellikler.

Yeni bir görsel tasarım, plugin”ler ve diğerleri, sonuç olarak tüm bu yenilikler tek başına bu kadar kapsamlı bir program için büyük anlamlar ifade etmiyor olabilir, ancak bu yeniliklerin hepsi bir arada ele alındığında görülüyor ki Pro Tools kabuk değiştiriyor ve bir meslektaşımın da belirttiği gibi “rakip firmalar MIDI sequencer tabanlı programlarını audio kayıt programına çevirmeye çalışıyorken, Digidesign tam tersini yaparak audio kayıt programlarına MIDI sequencer özellikleri ekliyor.” Bu doğru tespitin özetlediği gibi Digidesign ses kaydı alanındaki başarılı ürünü Pro Tools”a yeni versiyonunda görsel ve işlevsel yeni fonksiyonlar ekleyerek yeni nesil DAW sistemleri (dijital ortamda çalışan bilgisayar temelli, ses prodüksiyon sistemleri) anlayışına uygun,  çok yönlü bir yazılım geliştirmek yönünde yeni atılımlar yapıyor.
 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here