Ana sayfa Yazılım Modülasyon Uygulamaları

Modülasyon Uygulamaları

0

Synthesizer’larla ilgili yazılarımıza modülasyon uygulamalarıyla devam ediyoruz
 

Modülasyon işlemi, müzikal uygulamalardan çok daha önce, elektronik haberleşme sistemleri içerisinde ses ve görüntü taşıma maksadıyla geliştirilmiş bir dizi teknik olarak ortaya çıkmıştır. Bu anlamda modülasyon, iki nokta arasında asıl iletilmesi gereken verinin yardımcı bir taşıyıcı ortam içerisine yerleştirilmesi ya da kodlanması ve alıcı tarafta kodunun çözülerek taşıyıcı ortamdan ayrıştırılması şeklinde gerçekleşir. Zaman içerisinde, elektronik müzik enstrümanlarının gelişmesi ve icra edilen performansların daha fazla nüans içerecek şekilde değişim geçirmesi modülasyon kavramını da modern synthesizer”ların en güçlü özelliklerinden birisi haline getirmiştir. Bu bağlamda, modülasyon işlemleri sadece ses sinyallerinin perde frekanslarını değil, zaman içinde değişen parlaklık ve genlik davranışlarını, tuş hızına bağlı olarak bazı nüanslar eklemeyi, ilave modülasyon araçları ile anlık olarak veya önceden planlanmış şekilde değişiklikler yaratmayı mümkün kılar.
 
modülasyon uygulamaları
 
Müzikal anlamda modülasyon, notaların kaydırılması şeklinde gerçekleşen ve synthesizer”larca gerçekleştirilen fiziki modülasyon işlemlerinden çok daha temel bir işlemdir. Notaların topluca veya tek tek kaydırılarak melodi oluşturulması synthesizer”ın klavyesi ile gerçekleşen başlangıç seviyesi bir modülasyondur. Oysa, synthesizer, klavye çalma ile elde edilen modülasyon işleminden çok daha fazlasını yapabilmek üzere tasarlanır. Klavye modülasyon işlemini kontrol etmekte kullanılan en basit araçtır. önceki makalemizde de bahsettiğimiz üzere, modülasyon işleminin iki temel unsuru olan kaynak (source) ve hedef (target) ancak birleştirici bir modülasyon aracı vasıtasıyla etkileşime geçebilirler. Söz konusu etkileşim bazen sabit seviyeli iken bazen müzikal nüansın türüne göre değişken de olabilir. Ancak, her iki durumda da kaynak ve hedefin birbirleri ile mutlaka irtibatlı olması gerekir
(Bakınız Şekil-1).

 

Şekilde görülen araç klavye olduğunda, tuşlara basılması ile birlikte oluşan nota bilgileri osilatörlere iletilecek ve ilgili perde frekanslarında periyodik dalga üretimi gerçekleşecektir. örneğin, klavyede tuş hızı hassasiyeti (velocity) özelliği varsa ve velocity osilatörlerde üretilen PWM dalga şeklinin LFO genliğini belirleyecek şekilde ayarlanmışsa, tuşa basma hızına bağlı olarak sesin karakteri de değişecektir. Bu şekilde, basılan her tuş “araç” görevi görerek aynı anda üretilen perde ve velocity “kaynak” bilgilerini perde frekansı ve LFO genliği olan “hedef” bilgilerine irtibatlandırmış olur. Perde bilgisi sabit olduğu için sabit seviyeli kaynağa, velocity bilgisi ise basış hızına bağlı olduğu için değişken kaynağa birer örnektir. Bu noktada, değişken velocity bilgisinin hangi değerler arasında hangi LFO genlik değerlerine eşlendiği hususu önem kazanmaktadır. Bir başka ifadeyle, MIDI terminolojisine göre standart 64 birim velocity seviyesi synthesizer üzerinde önceden ayarlanan LFO hızı parametresi üzerinde herhangi bir değişiklik yapmayacak şekilde ayarlanabilirken, 127 değeri LFO genliğini “modülasyon derinliği” veya “modülasyon miktarı” adı verilen azami değere eşleyecektir. Bu durum, kaynak sinyalden ne derece istifade edileceğini araca uygulanan performans şiddetinin belirleyeceği anlamına gelmektedir. Geçen sayıda da yer verdiğimiz modülasyon matrisi resminde modülasyon miktarı çoğu kez sıfır ile azami bir değer arasında, bazen de negatif yönde ayarlanabilmekte ve kaynak sinyalden ne kadar kullanılacağını belirlemektedir. (Bakınız Şekil-2).
 
modülasyon
 
Altı çizilmesi gereken önemli bir husus, pitch bend, modülasyon tekeri vb fiziki araçların aynı zamanda MIDI CC mesajları olarak da DAW yazılımları içerisinde birer “araç” olarak kullanılabileceği ve benzer şekilde kaynaklarla hedefler arasında bağlantı sağlayabileceğidir.

 

Aynı ses üzerinde birden fazla modülasyon işlemi yapılacaksa her bir kaynak sinyalini ilgili hedef parametreye aynı anda veya sıralı olarak göndermek mümkündür. örneğin, brass türü bir sentetik sese ilk atak zamanında dinamizm vermek üzere sabit zarf sinyali kullanarak “chirp” modülasyonu, sesin tutma (sustain) kısmında ise çalınan melodi veya akora göre zamanlaması değiştirilebilen “vibrato” modülasyonu uygulayabiliriz. Bunun için öncelikle, osilatörlerden bir tanesine kısa atak zamanlı bir zarf sinyalini “orta” miktarda yönlendirerek atak kısmına her basışta mutlaka duyulacak bir “chirp” etkisi kazandırmak ve daha sonra aynı osilatöre veya birden fazla osilatöre sinüs/üçgen dalga şekilli bir LFO sinyali yönlendirmek mümkündür. Bu şekilde, sesin sonraki safhalarında kullanıcı tercihine bağlı olarak vibrato üretilebilir. üçüncü bir modülasyon işlemi olarak da SynthMaster”da bulunduğu gibi KeyScaler fonksiyonu ile yükselen tuşlarla birlikte artan seviyede reverb efekti kullanılabilir. Böylece, yüksek oktavlarda derinliği ve yoğunluğu da artan vibratolar yaratmak mümkün hale gelecektir. Şekil-3″te görüldüğü gibi bir senaryo istenen ses türünü elde etmemize yardımcı olacaktır.
 
synthesizer
 
Şekil-3″te görülen osilatör çıkış sinyali henüz filtre ve amplifikatör zarf süreçlerinden geçmediği için sinyalin genel atak, iniş, tutma ve bırakma zamanları görülmemektedir. Ancak, genel atak zamanının modülatör zarfı için en uygun zaman olduğu, benzer şekilde genel tutma safhasının kullanıcı isteğine bağlı olarak vibrato LFO için uygun bir zaman olduğunu ifade etmek mümkündür.

 

çoklu modülasyon uygulamalarına verilebilecek bir başka örnek ise, filtre kesme frekansının tuş hızı, sabit bir zarf ve aynı zamanda periyodik bir LFO ile aynı anda modüle edilmesidir. Bu örnekte, tuş hızı aynı zamanda osilatörlerden bir tanesinin ince frekans ayarını standart değer etrafında modüle ederek analog osilatörlere benzer bir salınım etkisi yaratmaktadır. örneğin, synthesizer üzerinde bulunan filtre cut off kontrolünü 50 Hz değerine ayarlayıp, zarf miktarını da 200 Hz seviyesine ayarladığımızda cut off frekansının zarf döngüsüne 50 Hz ile başlayıp 200 Hz”e tırmanarak tekrar 50 Hz”e düşeceğini ifade edebiliriz. Ancak, cut off değerinin aynı zamanda tuş hızı ile de orantılı olduğunu gözönüne aldığımızda, aslında 200 Hz”e tırmanma noktasının 100 Hz civarlarında bir noktadan başlamasının da mümkün olduğu açıktır. ‹lave olarak, LFO modülatörünün de genlik seviyesine bağlı olarak offset değeri olan 50 Hz”in altı ve üstünde salınıma sebep olacağı gözönüne alındığında cut off frekansının her üç modülatör kaynağının yarattığı anlık net toplamı değerine ayarlanacağı söylenebilir (Bakınız Şekil-4).
 
daw
 
Bu örnekte, filtreye uygulanan modülasyon işlemine ilave olarak, osilatörlere herhangi bir arpej paterni yönlendirmekle periyodik osilatör modülasyonu da elde edilerek daha deneysel bir sonuç almak olasıdır. Modülasyon konusunu burada noktalıyoruz.

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here