2023 yılının Şubat ayında Türkiye’yi vuran yıkıcı depremlerde on binlerce insan hayatını kaybederken, Google’ın Android Deprem Uyarı Sistemi’nin (AEA) ciddi bir şekilde yetersiz kaldığı ortaya çıktı. Şirketin kendi analizlerine göre, 7.8 büyüklüğündeki ilk deprem sırasında 10 milyon kişinin yüksek öncelikli uyarı alması gerekirken, bu sayı sadece 469 kişiyle sınırlı kaldı. AEA sistemi aktif olmasına rağmen, algoritmanın depremi hafife alması ve yeterli “Take Action” yani “Hemen Önlem Al” uyarısı verememesi, birçok kullanıcının habersiz yakalanmasına neden oldu. Bu da sistemi geliştiren Google’ın güvenlik beklentilerini karşılayamayan bir teknolojiye sahip olduğunu net biçimde gösterdi.
Google Deprem Uyarı Sistemi (AEA) Nerede Hata Yaptı?
AEA’nın işleyişi, Android cihazlardan gelen sarsıntı verilerini merkeze gönderip hızla analiz ederek kullanıcılara uyarı gönderme üzerine kurulu. Ancak 6 Şubat 2023’te Türkiye’nin güneydoğusunda meydana gelen büyük depremde sistem, sarsıntının şiddetini 4.5–4.9 MMS arasında değerlendirdi. Oysa gerçek büyüklük 7.8’di. Bu büyük hata yüzünden sistem “Take Action” uyarısı yerine çok daha düşük düzeyde bir “Be Aware” uyarısı gönderdi ve o da cihazlarda sessiz modda fark edilmedi. Gece 04:17’de yaşanan bu felakette, ciddi uyarı veremeyen sistem birçok insanı uykuda yakaladı.
Google, deprem sonrası algoritmayı güncelledi ve simülasyonlarda aynı olay tekrarlandığında 10 milyon “Take Action” uyarısı gönderildiğini belirtti. Fakat bu düzeltme gerçek olaydan çok sonra geldi. Colorado School of Mines’tan Dr. Elizabeth Reddy bu gecikmeye sert tepki gösterdi: “Bu kadar insanın öldüğü bir olayda bu denli geç bilgi paylaşımı çok rahatsız edici.”
AEA’nın dünya genelinde 98 ülkede kullanıldığı ve zamanla geliştirildiği belirtilse de, uzmanlar bu sistemin ulusal uyarı sistemlerinin yerini tutamayacağını vurguluyor. Zira teknoloji ne kadar gelişmiş olursa olsun, algoritma bazlı sistemlerin kriz anlarında ciddi boşluklar yaratabileceği artık somut şekilde görülmüş durumda. Ayrıca bazı ülkelerin, “Google bu işi yapıyor” diyerek kendi sistemlerine yatırım yapmaktan vazgeçme riskine de dikkat çekiliyor.
Google’ın sistemi şu anda daha güvenilir hale getirilmiş olsa da, Myanmar’daki 2025 depremi sırasında nasıl performans gösterdiğine dair henüz açıklama yapılmış değil. Bu da sistemin hâlâ şeffaflık konusunda sınıfta kaldığını gösteriyor. Teknolojiye güven büyük olabilir, ama zamanında uyarı verilmediyse, gerisi pek bir anlam ifade etmiyor.
Yorum Yap