Ana sayfa Donanım Gibson “PAF” klonları dosyası bölüm 1

Gibson “PAF” klonları dosyası bölüm 1

0

Gibson firmasının 1950″lerin ikinci yarısı üretmiş olduğu, bu firmanın mühendisi Seth Lover tarafından tasarlanmış ve icat edilmiş olan PAF (Patent Applied For) lakaplı HumBucker (dip gürültü yok edici) manyetiklerin aynı firma tarafından üretilen günümüzdeki “klonları”nı inceleyeceğiz
 

Günümüzde epey bir firma bu manyetiklerden üretiyor . Bunların kimisi çok ciddi düzgün manyetikler iken, bazıları ise sadece ismen PAF şeklinde. “Büyük” ebatta bu manyetiklerden üreten aslında 4 veya 5 firma var. Gibson”ın kendisi, Seymour Duncan, DiMarzio, Fralin, ve son zamanlarda büyümüş olan ve Türkiye”de her ne kadar çok duyulmuş bir marka olmasa da, Rio Grande.

Başlamadan önce, geçen ayki yazımdan alttaki bölümü sizlere hatırlatmak isterim:
 


 

Aşağıda PAF manyetiklerinin ortak noktalarını sayalım:

1. #42 AWG (American Wire Gauge) ebadında ve “plain enamel” ensulasyonlu bobin telleri ile sarılmışlardır.
2. Ohm dereceleri 7.50K ile 9.00K arasındadır. Her bir manyetik diğerine benzemez, bunun hakkında altta daha detay vereceğim.
3. İçlerinde kullanılan mıknatıs Alnico 2 – 5 arasında bir derecedir. Yine burada da bir kural yok, Alnico 2’li PAF’lar olduğu gibi, 4lüler de var.
4. Renkleri siyah, zebra veya çifte krem şeklindedir.
5. Manyetikler parafin banyosundan geçmemişlerdir. Bu unsuru yazımın en sonunda detaylandıracağım.

Bu unsurları yapılan klonlarda aklımızda tutmak gerekecek.

Yukarıda belirtmiş olduğum gibi bu makalede, Gibson PAF klonları hakkında elimden geldiğince yazmaya çalışacağım. Orjinal PAF’ları yapan şirket de Gibson, ama fabrika değiştirdiğinden ve de o bilgilerin kaybolma durumu olduğundan dolayı, o günkü Gibson ile son dönemki şirketi bir tutmamak lazım. Farklı bir üretici şeklinde bakmak daha doğru olacaktır.

Günümüzde Gibson”ın ürettiği PAF klonları olarak karşımıza şu modeller çıkıyor : Burstbucker #1 #2 #3; Burstbucker Pro (veya V); 490R & T; 498T; 496R; 500T; ve 57 Classic.

 

Gibson Burstbuckers (#1, #2, #3)

Bu manyetikler Gibson’ın en son çıkarttığı, ama büyük ihtimalle de en iyi olan PAF klonlarıdır. Japonya’dan kaynaklanan bir talep ile bunlar 2003 senesinde yapılmaya başlanmış. İlk senelerde hiç parafine batırılmamış şekilde yapılmışlar, aynı orijinal olanlar gibi. Ama, yüksek ses seviyelerinde ve/veya bol kazançlı tonlarda ötme ile alakalı şikayetler artınca artık bu manyetikler de parafine batırılarak üretilmeye başlanmış.

3 versiyonu vardır: #1 #2 ve #3. Güç sırası ile 3 en güçlü, ve 1 en güçsüz (dolayısı ile sap) manyetiğidir.
 


 
Bu manyetikler AWG #42 tel ile sarılmıştır. Gibson, önceleri her ne kadar kullandığı bakır telin ensülasyonuna orijinali gibi ABD”de çevreye verdiği zarardan dolayı üretimi yasaklanmış olan plain enamel demiş olsa da, sonrasında kullandığı malzemenin polysol olduğunu kabul etmiştir. (Meraklı olan buraya bakabilir: http://www2.gibson.com/Products/Electric-Guitars/SG/Gibson-USA/SG-Carved-Top-Ocean-Blue-Burst.aspx) Bu işin ortaya çıkmasında Les Paul Forumu’nda manyetik saran ve meşhur zatlardan birisi olan Wolfe (Wolfetone Manyetikleri’nin sahibi ve üreticisi) aktif rol almış ve de Gibson”ın kullandığı ensülasyonun görüntü tutsun diye boyanmış “polysol” olduğunu tespit ve ifade etmiştir. Açıkçası tam ne kadar önemli bilemiyorum ama bayağı bir “kavgalı” hadise olmuştu, zira orjinaline en “sadık” klon şeklinde pazarlanmakta olan bir manyetikten bahsetmekteyiz. Neyse, sonuçta telin kalınlığı doğru bir bilgidir. Bunun yanında ensülasyonun tona etkisi çok fazla olmayıp, Duncan”ın Q&A”lerinden kontrol edebileceğiniz üzere, daha fazla”tizlik” ve “presence” barındıran bir tipte sonuç verir. Ama lütfen bu ciddi bir etki olarak algılanmasın, zira değil. Daha ziyade kılı kırk yarma ile alakalı bir unsurdur.

 

Burstbucker”lara geri dönecek olursak, #1 yaklaşık 7.60-70 kilo ohm gibi sarılmış olup genelde (enteresan bir model olmadığı sürece, mesela tam 57 Reissue Les Paul Standard yapmak isterseniz belki iki tane #1 kullanmanız lazım, ama Gibson Custom Shop üretimi 1957 Les Paul Standard Reissue modellerinin üzerindekiler popülariteden dolayı öyle değildir) sapta kullanılır. #2 yaklaşık 8.30-40 kilo ohm gibi olup #3 de 8.70Kilo ohm gibidir.
Gibson Historic Reissue modellerinde genelde #2 ve #1 kullanırlar.

Burstbucker’ların kullandığı mıknatıs Alnico 2’dir. Bu arada Burstbucker Pro veya V ile karıştırmayın, farklı manyetikler bunlar. Gibson USA Standard”ların üzerinde bulabileceğiniz “Burstbucker” manyetikler, Burstbucker pro veya V”dir. Burstbucker # değildir. Yeri gelmişken bunu belirtmek gerek. Farkı daha sonra detaylandıracağım.
 


 
Manyetik saran Amerikalı bir arkadaş tarafından da teyit edilmiş gözlemim şudur: Burstbucker”larda gelende vidalı bobin çivili bobine göre en azından 0.2 veya 0.30 kilo ohm daha güçlü sarılmış vaziyette. Böylece cidden net bir ton yakalıyor. Ama bunun yanında biraz fazla tiz kaçabiliyor. Alnico 2 yardım ediyor, elbette çok cartlak yapmıyor tonu ama yine de eğer gitar tiz tarafında ise bu manyetikleri özellikle köprüde kullanmayın derim. Biraz tiz kaçabilir.

Temel bir karşılaştırma noktası olarak Seymour Duncan 59″lara göre ses nasıl diyecek olursanız, bu Alnico 2li bir manyetik. Dolayısı ile aynı ohm derecesinde bir 59’a göre daha net olacak (bu bobin işinden dolayı) ama çıkışı biraz daha az olacak (çünkü Alnico 2). Bunun yanında Alnico 5 ve 2 farkından dolayı 59″a göre basları daha yumuşak olacak, daha fazla low mid’leri olacak, upper mid’leri daha ipeksi ve yumuşak olacak. Ve de daha yuvarlak tizleri olacak. Ama Alnico 5 size daha bir netlik verir, yani bu manyetiğin tonu Alnico 2 ile daha yuvarlak oluyor. Alnico 5’den dolayı 59 daha net nispeten, ama bu bobin işinden dolayı da Burstbucker daha net.

 

Benim şahsi tercihlerim sapta Burstbucker”dan yana kesinlikle. 59’a göre sapta daha iyi bir manyetik olduğunu düşünüyorum. Köprüde ise durum, ne yapmak istediğinize ve de gitarınızın doğal balansına bağlı. Eğer tiz ise bu iki manyetik de olmaz. Ama yok tiz değil ise, ben şahsen Burstbucker”ları daha çok seviyorum. Ama insanlar genelde basların tane tane olmadığından, yeterince sıkı olmadığından şikayet ederler.

Farkı algılamak için bir Led Zeppelin’i dinleyin (ki bu Duncan 59″a çok yakın bir manyetik) bir de Allman Brother’s Band 2003 yılı albumü “Hitting the Note” (ki o albümde kullanılan neredeyse bütün gitarlarda ya orijinal PAF”lar ya da Burstbucker”lar var).

Bence karar için önemli kriterler şunlar: Gitarınız tiz ise hem Duncan 59″dan hem de burstbucker”lardan uzak durun. Yok tiz değilse, o zaman ikisi de güzel manyetik. Ben şahsen sapta kesinlikle Burstbucker öneririm, 59’a karşın. Köprüde ise, seçim tamamen zevk renk meselesi. Eğer low mid’ler istiyorsanız, yumuşak bir bas istiyorsanız Burstbucker alın. Ama yok sıkı bir bas istiyorum derseniz o zaman 59 alın.
 


 
Gibson Burstbucker Pro (veya eski adı ile Burstbucker V)

Bu aletler köprü ve sap olarak satılır ve de Burstbucker #1 ve #2′ ye denk gelir. Aslında mıknatıs haricinde her şeyi Burstbucker’lar ile aynı. Bobini, sarımı, ensülasyonu vs. Tek fark Alnico 2 yerine güçlü bir Alnico 5 mıknatıs kullanmasıdır.

Hal böyle olunca, yukarıdakini anladıysanız bu manyetiğin çok tiz olacağını tahmin etmek çok zor değil. Zira hem bobinlerden dolayı daha net, (vidalı bobin daha güçlüdür çiviliye göre), hem de Alnico 5 yüzünden daha da bir net.

 

Bu manyetik cidden p90 sesine bayağı bir yaklaşıyor. Ama bence bu aletlerin daha güçlü sarılması lazım zira bana göre fazla net ve fazla tiz. Zevk meslesi elbette bunlar. Sapta bence hiç iyi değiller zira baslar sapta zaten bolca vardır ve dolayısı ile bu aletler ile (59’da da bu dert var daha doğrusu her türlü a5 sap PAF’da vardır bu dert) baslar insanın yüzüne yüzüne gelir. Hatta çamur gibi olup netlikten gram eser kalmadığı çok bolca görülür.

Köprüde bu manyetikler koyu sesli bir gitarı adam edebilirler. Ama normal tonalitedeki gitarlarda dahi bana göre fazla tiz kaçıyor bu aletlerin tonu.

Bunların yanında Burstbucker sap manyetiği olarak (hem sap versiyonu hem de köprü versiyonu) çok güçlü köprü manyetikleri ile çok iyi giderler. Mesela DiMarzio x2n veya Gibson 500T köprü manyetiğine kolay kolay bir sap manyetiği bulamazsınız zira güçlü olsa sap manyetiği (ki olması lazım zira x2n yoksa onu bastırır) o zaman tizler az olur, yok güçlü olmasa zaten kullanılamaz pek fazla. Bu durumlarda bence Burstbucker Pro’lar eşi benzeri bulunmaz manyetikler. Daha önce bu şekilde kullandık ve çok iyi sonuçlar verdi. Bu unsur da aklınızın bir kenarında bulunsun derim.
 


 
Gibson 490R ve 490T

490R, sap manyetiğidir. Bu alet de AWG #42 tel ile sarılmıştır. Ensülasyonu zaman içinde farklılık göstermiş olsa da epey bir zamandır polysol, yani plain enamel değil. Hatta 90″lı senelerde bu ensülasyonun formwar bile olduğu söylenir (renginden ben de hemfikirim buna) ki bu tip bir ensülasyonun biraz daha tiz kattığına inanılır. Bu arada formwar 1965 öncesi Fender Stratocaster”ların manyetiklerinde kullanılan ensülasyondur. Neyse bu işin detayı aslında, çok da önemli değil.

Gayet güçlüdür bu aletler. 8.00Kilo ohm falan çekerler sap olsalar da. Les Paul’lerde insanların bunları sevmemesinin başlıca sebebi de zaten budur. Güçlü ve Alnico 2 olduğu için boğuk ve net olmayan bir manyetik diye bilinir. “Muddy” lakabını bolca duyarsınız bu manyetikler hakkında.

 

Ama biraz haksızlık zira bu manyetik güçlü bir Alnico 2 PAF klonu. Eş bobinleri var büyük ihtimal ile (başkalarından duyduğum bu yoksa bir tanesini kendim uzun süreler kullanmış olsam da içini açıp bobinleri tek tek ölçmüş değilim) ve de elbette doğal olarak yuvarlak bir manyetik. Bu manyetiği güçsüz sap pozisyonlarına takın bakın ne güzel sonuçlar verecek. Millet bunu zaten tok olan Les Paul”lerin sapına takınca hiç güzel sonuçlar vermiyor doğal olarak.

Ondan dolayı bence adı yanlış bir şekilde kötüye çıkmış.

Bu manyetikler 90’ların başından beri (belki daha önce de vardı ama bilemiyorum ama kesin olarak doksanların başından beri var, şahsen biliyorum) Gibson tarafından kullanılmakta. Kapağını takıp çıkartmışlığım olduğundan söyleyebilirim, muma batırılma işlemi biraz kanımca fazla yapılıyor bu aletlerde. ötme olmasın diye belki. üst harmonikleri biraz öldürüyor bence bu hadise.
 


 
Doğru kullanıldığında, doğru gitar için çok güzel manyetikler bence bunlar. Elinizde eğer tiz bir gitar varsa, veya sap tonu güçsüz ise (ki SG’ lerde falan doğal olarak bu hadiseler geçerlidir ve dolayısı ile bu 490R’ ler SG’ler için biçilmiş kaftandırlar) bu manyetikler çok güzel sonuç verir. Yuvarlak ve tok bir tonları vardır, net değillerdir. Güçlü, kendini duyuran ama akort çalmaya pek uygun olmayan (net ve saydam değil) tipte yerine göre kullanışlı olabilecek manyetikler bunlar.

Ama Burstbucker #1’ler bence bunlardan daha iyi, daha netler ve yuvarlaklar. Güçleri de yerinde. Ton potansını biraz kıstığınızda Burstbucker #1, 490R’nin yaptığı tonu yapabilecek kapasitede bir manyetik. Ondan dolayı sıfırdan alma hadisesi açısından bence hiç düşünülmeyecek aletler. Burstbucker #1 bu manada çok daha iyi. Ama elinizdeki gitardaki 490R”i bir Burstbucker #1 ile değiştirmeniz (mali külfet olacak malum) o kadar da gerekli olmayabilir. Gerçi işin sonunda dayandığı yer, netliğe ne kadar önem verdiğiniz.

 

490T’ ise bu manyetiklerin köprü versiyonudur. SG”lerde falan bulunuyor genelde, LP’ lerde nedense hiç görülmez. Biraz daha güçlü bir 490R bu alet. Bu da Alnico 2, ve 8.50 kilo ohm’dur eğer yanlış hatırlamıyorsam. Güzel manyetiklerdir.

Burstbucker #2 köprü ile karşılaştırmak gerekirse biraz daha az net ve daha az tiz. Bence, yukarıda bahsetmiş olduğum bu bobin işi en büyük farkı yaratan unsur. Yani Burstbucker”ların bobinlerinin tam eş güçte olmaması onların daha net ve daha tiz olmasını sağlıyor. Tip olarak bu 490T’ ler bayağı yakın Burstbucker #2″lere, ama 490T biraz daha az net, daha az tiz. Gitarın tonuna göre bu işinize gelebilir.

Ondan dolayı bence SG’ lerde 490T ve 490R çok güzel manyetikler. Normalde Gibson, manyetik gitar eşleşmesi açısından çok iyi seçim yapmaması ile ünlüdür. Ama SG”lerde (ki her modelinde değil, bazılarında 498Tve 490R kullanıyorlar) 490T ve 490R bayağı iyi bir seçim. SG’ lerde hem sap hem de köprü normalden daha tiz ve de bu manyetikler biraz olayı toparlıyor.
 


 
Kısacası bu manyetikleri kullanılmış olarak alırken dikkat edin derim. Güzel aletler bunlar, hemen atlayıp geçmeyin. Doğru yerde çok iyi kullanımları olabilir.

Gibson 57 Classic’ler

Bu manyetikler Alnico 2’li olup, biraz güçlü tarafından sarılmıştır. Bobin teli AWG #42 ve de ensulasyonu da orijinal PAF”lardaki gibi plain enamel’dir (polysol değil). Bu manyetiklerin resistansları, sapta Burstbucker #1″e göre ve de köprüde de #2″e göre biraz güçlü taraftadırlar. Köprüde 8.50-60K, sapta 7.90-8.00K gibi. Bu manyetikleri de çok sevmemiş olduğumu belirteyim. O yüzden onlar hakkında çok detay bakmadım. Ama bu arada bu manyetikleri çok seven bir insan grubu da var ve de duyacağınız ilk laflardan birisi bu manyetikleri manyetik sarma konusunda ciddi namlı bir zat olan Tom Holmes’un tasarladığı. Bu adamın şu anda yaptığı PAF klonları epey pahalı fiyatlara satılıyor . Yani en meşhur PAF klon yapan adamlardan birisidir kendisi şu anda.

 

Bu manyetikler Burstbucker”lardan önce (2003 senesi öncesi) Gibson Custom Shop 1957-58-59-60 Les Paul Standard Reissue modellerinin üzerinde bulunurdu. Bir 1958 Reissue alıp (sonra da sevmeyip) satmam sayesinde bu manyetiklerle biraz tanışıklığım var. Bu gitarda bu manyetikleri sevmedim ve sonrasında bu gitarda başka bir kaç denediğim manyetik de olmayınca, gitarı bu 57’ler ile beraber sattım. Daha sonraları başka durumlarda da bu manyetikleri deneme şansım oldu.
 

 

Bu manyetikler bana biraz “steril” ve “metalik” gelir. Aklıma gelen tabirler bunlar. DiMarzio”ların da aynı dertten muzdarip olduğunu düşünürüm hep. Sanırım parçalarla alakalı. Bu manyetiğin çok ciddi bir şekilde fazla muma batırıldığını biliyorum. Belki de problem budur. Bana göre bu manyetiklerde bazı DiMarzio’larda olduğu gibi (PAF PRO mesela) dominant frekansın çok dominant olması ve de tiz tellerde zaman zaman çok ince bir tiz sesin çıkması derdi var. Bilemiyorum neden, ama gelin görün ki Duncan”larda ve öteki Gibson”larda bence bu hadise olmuyor.

Bu manyetiklerin seveni de çok. Yanlış bir yönlendirme yapmak da istemem. Onun için benim yazdıklarıma bakıp hemen kötü manyetikmiş kardeşim dememenizi tavsiye ederim. Yani, bu görüşlerimin varlığından haberdar olunuz ama ön yargılı yaklaşmayınız. Ama, ben kendi tecrübelerim dahilinde, bu manyetiği kimseye tavsiye etmem. Ve bir daha da deneme isteğim de yoktur.

 

Gibson 498T

Bu manyetik bir PAF manyetiği değildir. Benim teorime göre, kendisi Duncan JB”nin meşhur olduğu senelerde Gibson tarafından o tat için üretilmiş bir manyetiktir, zira tonları benzerler.

Kendisi #43 AWG önceleri formwar sonraları polysol tel ile (ki dikkat, sarım işleminde PAFlarda #42 – daha kalın bir tel- kullanılır) sarılmıştır. Ohm derecesi 15.00 + kilo ohm gibidir. Yani güçlü bir manyetiktir. Ayrıca içinde gayet güçlü (çekim gücü Gauss açısından) bir Alnico 5 mıknatıs bulunur. Onun için diğer bir adı da Gibson tarafından ona takılan, “Hot Alnico” şeklindedir.

Tonalite olarak PAF”larla aslında bir alakası var, her ne kadar tel açısından yapısı farklı olsa da (ama diğer noktalar açısından yapısı aynıdır). Duncan’nın ürettiği Custom 5 isimli manyetik, bu 498T ile bayağı bir yakındır bu arada. Ufak tefek farklar var ama yeri geldiğinde ona gireriz.
 


 

ötmesin diye mum bolcan kullanılmıştır çünkü bu aleti genelde sert müzik severler bolca kullanırlar. çıkış gücü şu ana kadar adı geçen bütün öteki manyetiklerden daha fazladır. ötekiler PAF iken (yani düşük çıkışlı bir manyetik iken) bu aygıt orta seviye çıkışlıdır (yoksa Gibson 500T veya DiMarzio x2n veya Duncan Invader gibi çok çıkışlı değil).

Tonalitesi Burstbucker Pro”yu veya Duncan 59″u bayağı bir andırır. Ondan dolayı PAF izlenimi verebilir. Baslar daha fazla, ama gayet sıkıdır. Low mid’ler bol bol vardır ama yumuşak olmak yerine gayet köşeli ve kırçıllı bir şekildedir. Upper mid’leri ise gani gani olup JB usulü bol bol gırtlaktan bağırtkan bir sesi vardır. Tizleri de en az Duncan 59 veya Bursbucker Pro kadardır. Ama upper mid’lerin bol bol olmasından dolayı olduğundan daha tiz duyulur. Kısaca toparlamak gerekirse epey bol “presence” içerir. Dolayısı ile “koyu” amplifikatörler ile çok iyi anlaşırken, daha tiz amplifikatörler ile hiç anlaşamaz. Bundan dolayı da karşınıza hem çok seven hem de nefret eden insanlar çok rahat bir şekilde çıkabilir.

 

Problemlerine gelelim. Şimdi tiz bir gitarın köprü pozisyonunda bu manyetik köprü tonunu testere şekline getirebilir. İşte ağır ve tiz LP’lerde genelde milletin bu aleti sevmemesinin sebebi bu. Yoksa gayet güzel bir manyetik ve unutmayın Duncan’nın en çok satan manyetiği JB’dir ve buna benzer. Zaten bu problem özel olarak 498T’ye ait değil, Custom 5 veya JB’nin de derdi. Aynı tonalitede olup bu hadiseyi çözen manyetikler de var. Mesela DiMarzio Tone Zone aynı yapıda, 15.00 kilo ohm civarında ve Alnico 5 mıknatıslı ama tizlik açısından çok daha tok. Aklınızda bulunsun.Yani derdiniz sadece tizlikse…
 

 
Bir dip not daha: Gibson Studio”lara ve SG”lere bu aleti takıyorlar. Malum bu gitarlar Les Paul”lerden daha ince ve dolayısı ile (Studio”lar hem de maple cap’li olunca) ortaya bayağı tiz bir sonuç çıkabiliyor. Ve de dolayısı ile genelde Gibson Studio”larda bu manyetikle köprü pozisyonu, testere gibi çok tiz ve cartlak olabiliyor. Bana göre bu manyetiğin içinde Alnico 5 yerine Alnico 2 kullansalar insanlar çok daha fazla sevecek.

Bu manyetiğe ikinci el denk geldiğinizde biliniz ki u aletler en azından Duncan JB kadar iyidir. Bana göre JB’lerden daha iyi, onların o metalik üst harmonik sorunu bunlarda yok en azından. Yani JB”ye veya Custom 5’e göre 498T biraz daha az tiz.

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here