Ana sayfa Makale Fotoğrafta ışık kontrolü ve histogram

Fotoğrafta ışık kontrolü ve histogram

0

Histogram, fotoğrafın ton dağılımını gösteren bu grafik, pozlamanın doğru yapılıp yapılmadığını anlamaya yarayan çok önemli bir araç

Yeni nesil dijital fotoğraf makinelerinde yeni bir özellik de yaygınlaştı. Artık birçok fotoğraf makinesi fotoğraf çekenlere yardımcı bir araç olarak ‘histogram’ özelliğini kullanıyor. Histogram, dijital makinelerin belki de en az kullanılan özelliği. Oysa fotoğrafın ton dağılımını gösteren bu grafik, pozlamanın doğru yapılıp yapılmadığını anlamaya yarayan tek araçtır.
Histogramın dijital görüntülerde ne ifade ettiğini ve çekim sırasında ya da çekim bittikten sonra nasıl kullanılacağını anlamak için öncelikle dijital bir görüntünün ne olduğunu anlamak gerek. Genelde herkes, dijital görüntünün piksellerden oluştuğunu bilir ama piksel ne ifade eder sorusunu sorduğumuzda herkesin yanıtı farklı olacaktır.

Bilgisayar ortamında renkler sayısal değerler olarak tutulur ve her bir piksel içinde bu renk bilgisi bulunmaktadır. Herhangi bir dijital görüntü ekranda görüntülenmek istendiği zaman; görüntü dosyası baştan sona doğru okunur ve her bir piksel içindeki renk değeri ekran kartına bir sayı olarak gönderilir; ekran kartındaki bu sayısal değer de kullandığımız monitörün uygun koordinatına (analog çevrim yapılarak) ışın demeti olarak gönderilir. Tabii ki bu olay anlatıldığı kadar basit değil, ama temel çalışma ilkesi budur.

Dijital fotoğraf makinelerinin çektiği fotoğraflar piksellerden, yani noktalardan oluştuğunu biliyoruz. Yani her çekilen fotoğrafta sınırlı sayıda nokta bulunur (örneğin 10 MP bir fotoğraf makinesinin çektiği fotoğraflarda 10 milyon adet piksel bulunur).
Dijital görüntüyü bir halı gibi düşünebilirsiniz, halıdaki düğüm yoğunluğunu arttırdığımızda nasıl daha detaylı şekiller elde edersek, bir dijital görüntüyü de ne kadar çok piksele bölersek o kadar detaylı görüntü elde ederiz.

Her nokta ışık durumuna göre, 0’dan 255’e kadar bir değer alır. Eğer bir grafik üzerinde aynı ışık değerini alan nokta sayısını işaretlerseniz bir histogram elde etmiş olursunuz.

Dijital görüntülerde histogram
Bir dijital görüntü için hazırlanmış olan histogram, renklerin dağılım sıklıklarını grafik olarak görmemizi sağlar. Renkler,  0 ile 255 arasındaki değerler ile temsil edilir. Sıfır en karanlık gölgeyi, 255 en aydınlık rengi, 127 ise orta ton dediğimiz (mid-gray)”i temsil eder. 
 

Histogram çizen programlar her bir pikseldeki rengin değerlerini sayarak bunu çubuk grafik olarak gösterirler. Histogramda dikey eksen piksel sayısını, yatay eksen de renk değerlerini gösterir. Her bir renk için ayrı histogram çizilebilir. çünkü bir pikselde üç ayrı renk değeri vardır. Bir de bu üç rengin değişik oranlarda toplamı ile ortaya çıkan parlaklık (luminosity) değerine göre histogram grafiği hazırlanır. Photoshop”ta hem üç ayrı renk için hem de parlaklık için ayrı ayrı histogramları görürsünüz. Fakat birçok grafik işleme programında ve dijital fotoğraf makinelerinde yalnızca parlaklık değerini gösteren histogramlar çizilir. Dijital görüntülerde renkleri temsil etmek için değişik formatlar kullanılır. örneğin, dijital fotoğraf makinelerinde RAW yapılan çekimlerde her bir piksele 12 bit karşılık gelmekte fakat bu 12 bit ile tek renk temsil edilmektedir. RAW görüntüyü Jpeg formatına çevirdiğinizde her bir piksele 24 bit (her bir renge 8 bit) karşılık gelmektedir. Bu bir tür kayıp olarak görülebilir fakat bunu gözümüzün hissetmesi çok zordur. Dijital fotoğraf makinelerinde yapılan çekimlerde ortaya çıkan kayıplar aslında fotoğraf makinesinin dinamik sınırları (dynamic range) ile ilgilidir. Photoshop”ta renklerin hangi değerler ile temsil edildiklerini şu şekilde bulabilirsiniz: Window menüsünden color”u seçebilir veya F6 tuşuna basarak Color penceresini açabilirsiniz. Oluşturmak istediğiniz renk için sayısal değerleri, bar”ı kullanarak veya veri alanlarına rakamlar  girerek oluşturabilirsiniz. Eğer monitörünüzü doğru kalibre edebilmiş iseniz bu pencereden 16 Milyon değişik renk elde edebilirsiniz.
 
Sayısal olarak
Kırmızı renk …. Red        ( 255,0,0 )
Yeşil renk     …. Green    ( 0,255,0 )
Koyu Mavi    …. Blue      ( 0,0,255 )
Beyaz           ….              ( 255,255,255 )
Siyah            ….              ( 0,0,0 ) olarak
temsil edilir.

Dijital fotoğrafçılığın pozometresi
Pozometre, fotoğraf makinesinin haricinde kullanılan, en çok profesyonel stüdyo fotoğrafçılarının kullandığı, elde taşınabilen bir cihazdır. Fotoğrafçı, bu cihazı fotoğrafı çekeceği yere tutarak o bölgedeki ışığı ölçer ve ona göre enstantane-diyafram ayarı yapar, dolayısıyla kusursuz ışık almış fotoğraf elde ederler. Bu cihazlar dijital fotoğrafçılıkta artık pek kullanılmıyorlar, çünkü artık yeni nesil makinelerin dahilinde bulunmaktadırlar. çektiğimiz ya da çekmek üzere olduğumuz fotoğrafların, LCD ekranlarındaki görüntüsünün bazı durumlarda yeterli olmadığı, gerek ekranların küçük olması, gerek ekran kalitesinin yeterli olmaması gibi sebeplerden dolayı bize çok net bilgi vermediğini hissetmişsinizdir. Bu aynı zamanda sualtı fotoğrafçılarının karşılaştığı bir sorun olarak karşımıza çıkabilir. Fotoğrafçının “acaba fotoğraf nasıl pozlanmıştır” diye düşündüğü zaman çok olmuştur.  Ekrandan gördüğünüz fotoğraf çoğu zaman doğru pozlanıp pozlanmadığı hakkında bize doğru bir fikir vermez. Sualtı çok aydınlık bir ortam olmadığından, “fotoğrafın neresi ışık alıyor, neresi karanlık kaldı” gibi bir şüpheye düşüldüğü zaman size en doğru bilgiyi verecek olan ”histogram” (ışık grafiği), yani fotoğrafın aldığı ışığı grafik üstünde gösteren bu küçük tablodur. Histogramın her türlü ortamda pozlama konusunda size net bilgi vereceğinden emin olabilirsiniz.
Bir fotoğraf aslında “ışık” demektir. Dijital makine, kadraja giren sahnenin ışığının yoğunluğunu ölçümleyerek pozlamayı gerçekleştirir. Bu ölçüm işlemi için makine kendine özgü bir sistem kullanır. Bu sistem makineden makineye veya markadan markaya değişebilir. En yaygın olarak kullanılan merkez-odaklı ışık pozlama sisteminde, makine resmin orta bölgesindeki ışığın yoğunluğuna öncelik vererek otomatik pozlama yapar ve resmin genel ışık düzeyini buna göre belirler. Dijital makinenin içindeki bu ölçüm sistemi çoğu durumda mükemmele yakın başarıyla çalışırken bazı durumlarda yanılabilir. Hiçbir ışık ölçüm sistemi her koşulda mükemmel çalışamaz. ‹şte histogram, makinenin ışık ölçüm sisteminin (belli bir fotoğraf için) doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmeye yarayan güvenilir bir bilgidir. Histogram düşük veya aşırı pozlama gösteriyorsa, pozlama telafisini kullanarak resmin genel ışık düzeyini ayarlamamız gerekir.

Histogramı yorumlamak
Dijital fotoğraf makinelerinin en önemli avantajının fotoğrafı çektikten sonra (ya da çekerken) LCD ekranından görmek olduğu düşünülür, ancak gerçek şu ki, yukarıda da belirttiğimiz üzere, fotoğraf makineleri ekranlarının kaliteleri çok iyi olmadığı için o küçücük ekrandan gördüğünüz fotoğraf çoğu zaman doğru pozlanıp pozlanmadığı hakkında size doğru bir fikir vermez.
üstelik gün ışığında fotoğrafı düzgün görebilmek mümkün değildir. Ancak histogramlar her türlü ortamda pozlama konusunda sizi bilgilendirirler.

Bir dijital fotoğraf için histogramın nasıl olması gerektiğine dair standart bir öneri yoktur. Fakat histograma bakılarak aşağıdaki yorumlar yapılabilir.

Histogramdaki grafik sol tarafta fazla yığılmış ise (fotoğraf 1), bu fotoğrafta çok fazla gölgeli alan olduğu söylenebilir. Fotoğrafın az pozlanmış olma ihtimali vardır. Fakat özellikle fotoğrafta koyu lekeler varsa doğal olarak grafik sol tarafa yığılmıştır.

Histogram grafiği ortalarda ise (fotoğraf 2), bu iyi pozlanmış bir fotoğraf anlamına gelir. Fakat fotoğraftaki siyah ve beyaz renkli lekeler yine de histogramın sağ ve sol tarafında tepeler oluşturabilirler. Histogram grafiği tamamen sağ tarafa yığılmış ise (fotograf 3), bu fazla pozlanmış bir fotoğraf anlamına gelebilir. Bunun anlamı, fotoğrafın bazı noktaları, o fotoğrafla ilgili bütün bilgileri kaybetmişler ve ‘beyaz’a dönüşmüşlerdir. Artık o bölümdeki detayı geri kazanmanın hiç bir yolu yoktur. Fakat fotoğraftaki beyaz lekelerden dolayı da grafik sağa yaslanmış olabilir.

Eğer fotoğraf makinanızda ‘histogram’ gösterme özelliği varsa, bu özelliği aktif hale getirin ve kullanın. çünkü çektiğiniz bir fotoğraf hakkında size çok değerli bilgiler verecektir.

 

ESET Banner_700x80 Bellatrix technotoday

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here