Format atmadan önce yapılması gerekenler kesinlikle dikkate alınması gereken konulardan. Özellikle temiz kurulum yapılacaksa bilgisayardaki dosyalar, programlar ve bazı yerel veriler silinebilir. Bu nedenle kurulum ekranına geçmeden önce yedeklerinizi almak, hesaplarınıza erişebildiğinizden emin olmak ve format sonrasında ihtiyaç duyacağınız sürücüleri hazırlamak gerekiyor.
En büyük sorunlardan biri, önemli bir dosyanın unutulmasıyla yaşanıyor. Masaüstü, belgeler ve resimler klasörlerini yedeklemek önemli ama tek başına yeterli değil. Kullandığınız programların tuttuğu dosyaları, oyun kayıtlarını, tarayıcı verilerini ve lisans bilgilerini de kontrol etmeniz gerekiyor. Dilerseniz gelin, formattan önce göz önünde bulundurulması gerekenleri yakından inceleyelim. Böylelikle neden bu kadar önemli oldukları hakkında fikir edinebiliriz.
Format Atmadan Önce Yapılması Gerekenler Neler?
- Önce kaybetmek istemediğiniz dosyaları yedekleyin.
- Oyun kayıtlarını ayrıca kontrol edin.
- Programları yeniden kurmadan önce lisansları kontrol edin.
- Windows lisansınızı ve Microsoft hesabınızı kontrol edin.
- Format sonrası internete bağlanabilmek için sürücüleri hazırlayın.
- Kurulum USB’sini format atmadan önce hazırlayın.
- BIOS ayarlarını gereksiz yere değiştirmeyin.
Önce Kaybetmek İstemediğiniz Dosyaları Yedekleyin
Format öncesinde yapılacak ilk iş, önemli dosyaları bilgisayardan bağımsız bir konuma almak olmalı. Masaüstü, belgeler, resimler, videolar ve indirilenler klasörlerini kontrol edin. Bunun yanında kendi oluşturduğunuz klasörleri ve kullandığınız programların yerel olarak tuttuğu dosyaları da gözden geçirin.
Dosyaları yalnızca C diskinden D diskine taşımak her zaman yeterli değil. C ve D bölümleri aynı fiziksel diskte bulunuyorsa diskin tamamıyla ilgili bir işlem sırasında ikisi de etkilenebilir. Önemli dosyaları harici diske veya güvenilir bir bulut depolama hizmetine kopyalamak daha güvenli.
Yedekleme bittikten sonra işi tamamlanmış kabul etmeyin. Harici diskteki birkaç önemli belgeyi, fotoğrafı veya projeyi açıp kontrol edin. Dosyaların gerçekten okunabildiğinden emin olun.
Format Sadece Dosyaları Etkilemez
Bilgisayarda saklanan bazı bilgiler dosyalar kadar kolay fark edilmiyor. Örneğin tarayıcıda kayıtlı şifreler, yer imleri, oyun kayıtları veya belirli programların ayarları format sonrasında kaybolabilir.
Chrome, Edge veya Firefox gibi bir tarayıcıda hesap senkronizasyonunu kullanıyorsanız hesabınızın bilgilerini bildiğinizden ve verilerin senkronize edildiğinden emin olun. Sadece tarayıcıda şifrelerin kayıtlı olması yeterli değil. Format sonrasında hesabınıza tekrar giriş yapabilmeniz gerekiyor. Aynı durum şifre yöneticileri için de geçerli. Ana parolanızı veya hesabı kurtarmak için gereken bilgileri format öncesinde bildiğinizden emin olun.
Oyun Kayıtlarını Ayrıca Kontrol Edin
Her oyunun aynı kayıt sistemi yok. Bazı oyunlar kayıtları buluta senkronize ederken bazıları kayıt dosyalarını bilgisayarda tutabiliyor. Bu nedenle oyunun yalnızca kurulu olması kayıtların korunacağı anlamına gelmiyor.
Kullandığınız önemli oyunlarda bulut kayıt özelliğinin açık olup olmadığını kontrol edin. Yerel kayıt kullanan oyunlarda ise kayıt dosyalarının bulunduğu klasörleri ayrıca yedekleyin. Bu dosyalar oyunun kendi klasöründe bulunabileceği gibi Belgeler veya AppData altında da olabilir.
Programları Yeniden Kurmadan Önce Lisansları Kontrol Edin
Format sonrasında Windows dışındaki programların büyük bölümünü yeniden kurmanız gerekecek. Kullandığınız programların bir listesini çıkarmak işinizi kolaylaştırır. Özellikle ücretli yazılımlarda hesabınıza, lisansınıza veya ürün anahtarına bakın. Bazı programlar yeniden kurulduktan sonra hesabınızla giriş yapmanızı isterken bazıları cihaz aktivasyonunu yeniden yapmanızı gerektirebilir.
Programın kurulum dosyasını saklamak da faydalı olabilir ama güncel sürümü her zaman üreticinin resmi sitesinden indirmek daha iyi bir fikir. Lisans bilgilerinin nerede olduğunu bilmeden format atmak, kurulum sonrasında gereksiz yere uğraşmanıza neden olabilir.
Windows Lisansınızı ve Microsoft Hesabınızı Kontrol Edin
Windows’u yeniden kurmadan önce mevcut etkinleştirme durumunu kontrol edin. Microsoft hesabı kullanıyorsanız hesabınızın kullanıcı adı ve parolasını bildiğinizden emin olun. Format sonrasında Windows’un yeniden etkinleştirilmesi lisans türüne ve cihazın mevcut etkinleştirme durumuna bağlıdır. Bu nedenle ürün anahtarını bulamıyorsanız doğrudan lisansınızı kaybedeceğinizi düşünmeyin. Öncelikle mevcut Windows etkinleştirme durumunu ve hesabınızı göz önünde bulundurun.
Format Sonrası Sürücüleri Hazırlayın
Temiz Windows kurulumu sonrasında bazı donanımların sürücüleri otomatik olarak yüklenmeyebilir. Özellikle Wi-Fi veya Ethernet sürücüsünün eksik olması can sıkıcı olabilir çünkü sürücüyü indirmek için önce internete bağlanmanız gerekir.
Kurulum USB’sini Format Atmadan Önce Hazırda Tutun
USB üzerinden temiz Windows kurulumu yapacaksanız kurulum belleğini işlem başlamadan önce hazırlayın. Format için kullanacağınız USB’nin çalıştığından ve gerekli kurulum dosyalarının bulunduğundan emin olun.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, kurulum USB’sini hazırlamak kadar format sırasında hangi diskin silineceğini de bilmek. Bilgisayarınızda birden fazla disk veya bölüm varsa isimlere bakarak tahmin yürütmek yerine kapasite ve disk bilgilerini önceden kontrol etmenizde fayda var. Yanlış diski seçerseniz yedeklenmemiş dosyalar geri dönüşü olmayan şekilde silinecektir.
BIOS Ayarlarını Gereksiz Yere Değiştirmeyin
Her format işleminden önce BIOS veya UEFI ayarlarını değiştirmeniz gerekmiyor. Secure Boot, TPM veya önyükleme modu gibi ayarlar ancak kullandığınız kurulum ve donanıma göre gerçekten ihtiyaç varsa ele alınmalı.
Sırf Windows kurulumu yapacaksınız diye çalışan BIOS ayarlarını değiştirmek yeni sorunlar oluşturabilir. Özellikle bu ayarların ne işe yaradığını bilmiyorsanız format öncesinde rastgele değişiklik yapmayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Format atmadan önce hangi dosyalar yedeklenmeli?
Masaüstü, belgeler, resimler, videolar ve indirilenler klasörlerinin yanı sıra kendiniz sonradan oluşturduğunuz klasörleri, proje dosyalarınızı, oyun kayıtlarını ve kullandığınız programların yerel olarak tuttuğu önemli verileri de kontrol etmelisiniz.
Format atmadan önce D diskine dosya atmak yeterli mi?
Her zaman değil. D bölümü C ile aynı fiziksel diskteyse diskle ilgili bir işlem sırasında verileriniz de etkilenebilir. Önemli dosyaları harici diske veya güvenilir bir bulut depolama alanına yedeklemek daha güvenli.
Windows format atınca lisans gider mi?
Her zaman gitmez. Windows lisansının türüne ve cihazdaki etkinleştirme durumuna göre yeniden etkinleştirme yapılabilir.
Format atmadan önce sürücüleri indirmek gerekir mi?
Özellikle ağ sürücüsünü önceden hazırlamak faydalı olacaktır. Örneğin temiz kurulumun ardından Wi-Fi ya da ethernet kablosu çalışmazsa internete bağlanıp sürücü indirmek mümkün olmayabilir.