Ana sayfa Yazılım Environment 3. Bölüm ve Compressor

Environment 3. Bölüm ve Compressor

0

Tümer Gündem, Environment’ın üçüncü bölümünde nesneleri (object) inceliyor. Ardından da Compressor konusuna değiniyor..
 

Geçen sayılarımızda Environment”ı tanımaya çalışmıştık. Environment”de kullanılan object’ler (nesne) sayesinde çok kısa sürdede MIDI ile tetiklediğimiz Software Instrumentler ile arpejler veya tek tuş ile akorlar çalabileceğimizi basit bir proje üstünde deneyimlemiştik. Bu bilgiler doğrultusunda Environment”de bulunan nesnelere (object) sırasıyla göz atarak konuyu sonlandıralım.

Instrument Object: Bu nesneyi (object) tek kanal MIDI cihazları için kullanabilirsiniz. Mesela Drum Machine veya eski Synth gibi.
 

Multi-Instrument Object: Bu nesne ile aynı anda sanki 16 farklı MIDI kanalını çalıştırma imkanınız olur. Bu nesneyi seçtiğinizde ortaya çıkan şekilde 16 küçük kutucuk fark edeceksiniz. Her bir kutucuk bu 16 kanalı temsil eder. Yani sub channel”i oluşturur. Bu kutucuklardan herhangi birini tıkladığınızda Inspector”da ilgili kutucuğun parametreleri görünecektir. Böylece multi-timbral diye tabir edilen bu çok sesli MIDI enstrümanlarınızı bu object ile kullanabilirsiniz. Buradan sinyali değişik katmanlara veya software instrument”larına yönlendirebilir, chor memorizer arpeggiator gibi nesnelerle ilişkilendirebilirsiniz.
 

logic studio
 

Mapped Instrument Object: Genellikle davul için kullanabileceğiniz bir nesne. Her bir kanalı ayrı ayrı yönlendirme imkanı sağlar.
 

Touch Tracks Object: Canlı performanslarda kullanabileceğiniz harika bir nesne. Tek tuşla istediğiniz MIDI region”u veya bütün bir klasörü tetikleyebilirsiniz.

Fader Object: Elinizdeki MIDI klavyeden de alışık olduğunuz MIDI sinyali gönderen düğmeler, fader veya button”lar oluşturabilirsiniz.
 

Alias Object: Alias nesnesiyle daha önce oluşturmuş olduğunuz nesneleri klonlayabilirsiniz.
 

Ornament Object: Bu nesne sayesinde ise environment içinde başka nesneleri konumlandırabilirsiniz, böylece environment’de yüzey alanınızda sıkışma başladığında hepsini seç komutunda bu kutu içerisinde yer alan nesneleri hariç tutabilirsiniz.
 

GM Mixer Object: Adı üstünde 16 MIDI kanalı için kullanabileceğiniz bir MIDI Mixer karşınızda.

 

Macro Object: Bu nesne sayesinde environment’de oluşturmuş olduğunuz nesneleri bir modül haline getirebilirsiniz.

Arpegiator Object: Bir önceki sayımıza bakınız lütfen. Oldukça geniş bir şekilde işledik.
 

Transformer Object: MIDI verilerine online seçmek, elemeye tabii tutmak ve değiştirmek için kullanabileceğimiz bir nesne.
 

Delay Line Object: MIDI sinyallerini 1 tick”den (Logic”in en küçük zamanı) 256 tam nota değerine kadar tekrar ederek eko efekti gibi kullanılabilir.
 

Voice Limiter Object: 1- 32 arasında bir değer girebileceğiniz bu nesne, Size en fazla kaç MIDI notasını kabul edeceğinizi belirler. Diyelim 3 dediniz. Ve aynı anda üç nota çaldınız. Herhangi bir etkisi olmaz, ancak bu üç nota üzerine bir nota eklediğinizde önceki çalınan notalar susacaktır.
 

Channel Splitter Object: Bu splitter sayesinde gelen MIDI sinyallerini istediğiniz kanal”a yönlendirebilirsiniz.
 

Chord Memorizer Object: Geçen sayımıza bakınız lütfen.
 

Physical Input Object: Logic”in bu nesnesi MIDI arayüzünüzun fizksel (gerçek) input”unu simgeler. Sadece bir adet olması mümkündur. 65 output”u mevcuttur. Kablolar yardımıyla her bir MIDI arayüzu istediğimiz yere yönlendirmemiz mümkündür. İlk sıradaki “Sum Output” ise kablo ile yönlendirilmemiş diğer kalan output”ları toplar.
 

Sequencer Input Object: Bu nesne de tıpkı “Physical Input Object”de olduğu gibi bir adet bulunabilir. Ancak bu nesne sayesinde gelen tüm sinyalleri Arrange area”ya yönlendirebiliriz. önemli Hatırlatma: Bu nesneyi (Sequencer Input Object) kullanmadığımız sürece Logic 9″ta MIDI kayıt yapılamaz.
 

MIDI Click Object: MIDI Click nesnesi sayesinde her bar, beat veya division’da kendini tekrar eden MIDI nota değeri sinyali oluşturabilirisiniz.
 

Internal Objects: Logic”te rewire için kullanabileceğiniz bir nesne.
 

Channel Strip Object: Adı üstünde bu nesne ile Environment”de mixer”inizi oluşturabilirsiniz.

 

Böylece Logic 9″da Environment konusunu tamamlamış olduk. Unutmayın geçen iki sayımızda ele aldığımız örnekleri bu sayımızdaki başlıklarla uygulayarak, deneyerek neler yapabileceğinizi görmek, algılama, öğrenme ve içselleştirme sürecine katkıda bulunacaktır.

Böylece environment konusunu sonlandırmış oluyoruz ve compressor konusuna geçiyoruz.Şimdi sizlere Logic 9″un kompresörlerinin belki de hiç bilinmeyen yönleri hakkında biraz bilgi vermeye çalışacağım.

Compressor

Compressor hakkında özellikle de “Loudness War”ın çokça tartışıldığı bu dönemde bilinmesi gerekenler sadece compressor”ün nerede, ne kadar ve nasıl kullanılacağı değildir şüphesiz. Bizler, aynı zamanda bu dinamik kontrol işlemcisinin karakteristik özelliklerinin de farkında olmalıyız. Her ne kadar kompresörler dinamik aralığı kontrol etmeye yarasa da, bu dinamik işlemcilerin çeşit çeşit olmasının bir sebebi de, karakteristik farklılıkları. çünkü bunlar sound”a etki eder. Bu yüzden özellikle Logic”in sunduğu (stock) kompresörlerin bu anlamda ne kadar tatmin edici bir çeşitliliğe sahip olduğunu gelin birlikte görelim.

Pazarlama teknikleri sayesinde insan bazen elindeki araç gereci iyice öğrenmeden başka bir firmanın plugin”ine de sahip olmayı seçebiliyor. Oysa belki elinizdeki plugin öyle çok renkli bir arayüze sahip olmasa da, istediğiniz sound, dinamik kontrol ve karakteri elde edebilmeniz açısından tatmin ediciyse, neden olmasın? Diyoruz.
 


Resim 1
 
Hatırlatma: Plugin arayüzünün renkli olması onun sound konusunda daha iyi olduğunu göstermez. Arayüz renginden bize ve dinleyiciye ne ki? O zaman elimizdeki compressor’ü önce iyi ve verimli kullanmalıyız. Yine de istediğimiz sonuçları alamıyorsak o zaman başka br plugin”e de yönelebiliriz.

Logic 9″un kompresörlerini incelerken “Logic Yardım” menusündeki bilgileri burada ele almayacağımızı hatırlatmak isterim. Bu yüzden eğer “ratio”, “knee” v.b. fonksiyonları henüz bilmiyorsak önce yardım menüsünden bunları okumakta çok büyük yarar var.

Hatırlatma: Eğer genel olarak Compressor hakkında daha fazla bilgi isterseniz “Ses Kayıt ve Müzik Teknolojiler – Ufuk önen” isimli kitap”tan yararlanmanızı da öneririm.
Ardından bu sayımızı da el altında bulundurursanız artık elinizdeki compressor ile neler yapabileceğinize siz de şaşıracaksınız.

Gelelim Logic”in bana göre çok yetenekli stock compressor”ü sayesinde hangi ünlü hardware compressor”lerin aslında elinizin altında olduğuna. Logic 9″da bir Channel Strip”in insert”ine bir compressor açıp “Circuit Type” kutusuna tıkladığınızda karşınıza bu şekil çıkacaktır (Bknz Resim 1).

 

Bilindiği üzere “sıcak” diye tabir edilen sound”ların çoğunun ortak özelliği sesin sinyal zincirindeki kompresörlerden geçtikçe değişmesidir ve aslında distortion (bozulma) eklenmesiyle sesin daha sıcak tınlamasıdır. Bu distortion kulağımız tarafından “sıcak” ton veya sound olarak algılanabilmektedir. Tabii buradaki distortion”un bir Elektro gitarın Blues veya Rock kayıtlarındaki distortion”undan farklı olduğunu hemen hatırlatalım.

Belki sıradan bir dinleyicinin hissettiği ama ayırt edemediği bu distortion profesyonel kulaklar tarafından hemen fark edilebilir. Bazı efsanevi kayıtların sound”u bu nedenle taklit edilmek istenir. Hatta bazı stüdyolar, signature (eşsiz) bir sound oluşturmak için (örnek: Abbey ve Sterling v.b.) bir çok kompresörünü özel olarak yaptırırlar. Amaç farklılaşabilmektir.

Bu nedenle de kayıt ve miks mühendisleri farklı kompresörler kullanmayı tercih ederler.

Amaç sadece dinamik aralığı kontrol etmek değil, aynı zamanda bir yan ürün olan bu distortion sayesinde farklı ve güzel tınlayabilmektir. Bu nedenle Logic”in kompresörü üstünde, alışık olduğumuz parametreler dışında başka seçeneklerin de olduğunu görüyoruz.
 


Resim 2
 
Bu nedenle, resim 1′ de görmüş olduğunuz seçeneklerin, sound”unuzu oluşturmak için kullanabileceğiniz birer ton kontrol seçeneği olduğunu söylemek yanlış olmaz. Tabii birazdan bahsedeceğimiz kompresörlerin özelliklerini bilmek gerek.

Logic Pro 9 Circuit Type Seçeneğinde Karşımıza çıkan Kompresörler:

Platinum: Logic Pro 9″un stock ve default kompresörüdür. Kendine has özelliği,kısmen transparan olmasdır.

ClassA_R ve ClassA_U : Bu kompresör devresi Manley Lab”s”in ünlü Variable Mu
(bknz resim 2) ve ClassA amplifikatörlerinin ortak kullanıldığı cihazlara benzer tınlar. Logic 9 stock kompresöründe bu devre seçildiğinde “Knee” parametresi devre dışıdır.

VCA : Voltaj kontrollü amplifikasyon kullanan ünlü SSL”in Dbx 160 modeline benzer.

 

FET : Daha “tüp”lü bir tınısı olan bu devre ünlü UA 1176″ya benzer (bknz resim 3).

OPTO : Doğası gereği daha yavaş çalışan fotoresistörlü kompresörlere, Teletronix LA2A”ya benzer (bknz resim 4). Vokal, gitar ve davulda güzel neticeler verir. Hardware ünitesinin kompresyon oranı sabit 4:1 gibi görünse de, kompresörden geçen sinyalin frekansına göre bu oranın değiştiğini söyleyebiliriz. Ancak biz çalışırken eğer Teletronix sound”una yaklaşma gayesi güdüyorsak oranı 4:1 civarlarında tutmak daha iyi netice verebilir.

Hardware ünitesinde knee parametresi “soft knee” olduğundan, benzer tınıyı yakalamak için Logic”in kompresörünü de yüksek değerde tutmak gerek (0.9 – 1.0).

Teletronix”te attack zamanı 10 ms sabit, release zamanı 40 ila 80 ms arasındadır. Ancak bütün bu parametre ayarlarını dilediğiniz derecede elinizle oynayarak ve kulağınızla dinleyerek değiştirebilir ve çok iyi neticeler elde edebilirsiniz.
 


Resim 3
 
 
Resim 4
 
Diğer yandan 80″li yıllardan ünlü SSL sound’unu bilmeyen profesyonel yok gibidir. Bana göre Müzik”te kayıt teknolojisinin sound üzerinde etkilerinin artmaya başladığı bu dönemde, VCA tabanlı kompresörler SSL masalarda kullanılmaktaydı. Bu masalardaki kompresörlerin bugün kullandıklarımızdan bir farkı da çevrilen ve sürekliliği olan düğmelerden ziyade belli aralıklar içerisinde atlayarak ayar yapılabilmesiydi, yani switch”lerin kullanılmasıydı. Asağıda SSL Dbx 160 masanın kompresör aralıklarını veriyorum:

Release (ms)
0.1
0.3
0.6
1.2
Auto
Ratio
2:1
4:1
10:1
Release (ms)
0.1
0.3
Attack (ms)
0.1
0.3
1
3
10
30

önemli İpucu: Kendi Logic Stock kompresörüme bu değerleri preset olarak kaydettim. Böylece SSL masanın ayarlarına anında erişebiliyorum. Tavsiye ederim.

 

Logic Pro 9 stock kompresörünü de en son mix bus üzerinde insert ediyorum. Ardından uygun olduğunu düşündüğüm ayarları preset ile yükleyip miksimi dinliyorum. Beğendiğim anda kompresörün Threshold’u (eşik) ile oynayarak mix bileşenlerinin birbirine tertemiz bir şekilde bağlanması (glue) için uğraş veriyorum.

Hatırlatma: Her zaman olduğu gibi, bırakın kulağınız karar versin. Yukarıda vermiş olduğum preset’ler tek başına sadece birer başlangıç noktası. Lütfen kendi kulağınıza güvenin. SSL veya adı ne olursa olsun hiç bir hardware veya software tek başına müziğinizi güzel tınlatmaya yetmez.
 


Resim 5
 
Logic Pro 9 kompresörü hakkında son olarak şunu da ekleyelim. Resim 5″de görüldüğü üzere sol alt kenarda bulunan ufak üçgene tıkladığınızda kompresörün altına doğru yeni parametreler göreceksiniz. Burada “Output Distortion”a tıkladığınızda, resim_5″te görüldüğü üzere (kırmızı kutu) “Off – Soft – Hard – Clip”den oluşan seçenekler mevcuttur. Bunlardan “Soft”u seçtiğinizde makalemizin başında bahsettiğimiz distortion”u da sound”unuza ekleyebilirsiniz. Böylece bu kompresörün sound etkisini daha net hissedebilirsiniz. Yine aynı resimde mavi kutu ile işaretlediğim yerde bulunan Output Mix seçeneği ile paralel kompresyon miktarını da ayarlamanız mümkün.

Bu sayılıkta bu kadar. Umarım Logic Pro 9″un stock kompresörü ile bundan böyle daha iyi neticeler almaya başlarsınız ve dinamik kontrol dışında da faydalanırsınız.

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here