İnternet hızlandı ama veri ihtiyacı ondan da hızlı büyüdü. Özellikle yapay zekâ kümeleri, yüksek performanslı hesaplama merkezleri ve devasa bilimsel projeler söz konusu olduğunda sorun artık sadece işlem gücü değil; verinin taşınma hızı ve öngörülebilirliği. Çin’in CENI Projesi, tam da bu noktaya odaklanıyor. Deneysel bir ağ olarak başlayan yapı, artık 40 büyük şehri birbirine bağlayan ulusal bir omurga haline gelmiş durumda.
CENI Projesi Standart İnternetten Farklı Çalışıyor
CENI Projesi klasik bir tüketici internet hizmeti değil. Daha çok ulusal ölçekte bir “ağ laboratuvarı” gibi tasarlanmış. 55 bin kilometreyi aşan optik iletim altyapısı ve 80×100G dalga boyu çoklama sistemi sayesinde yaklaşık 8 terabit/saniyelik optik kapasite sunuyor. Aynı fiziksel altyapı üzerinde 4.096 paralel sanal ağ çalıştırılabiliyor. Yani araştırmacılar, birbirini etkilemeden binlerce farklı ağ senaryosunu test edebiliyor.
Projenin en dikkat çekici gösterimlerinden biri, 72 terabaytlık verinin yaklaşık 1.000 kilometre mesafede 96 dakikada aktarılması oldu. Bu da sürdürülebilir şekilde yaklaşık 100 Gbps seviyesinde veri akışına işaret ediyor. Üstelik bu aktarım, FAST radyo teleskobundan elde edilen büyük veri setleri üzerinden gerçekleştirildi. Buradaki amaç “rekor kırmak” değil, belirli performans sınırlarını garanti altına alabilmek.
CENI’nin temel yeniliği “deterministik ağ” yaklaşımı. Günümüzde internet çoğunlukla “best effort” yani mümkün olan en iyi çabayla veri iletir; gecikme ve paket kaybı için kesin garanti vermez. CENI ise gecikme, jitter ve paket kaybı için sınırlar tanımlamayı hedefliyor. Bu yaklaşım, özellikle dağıtık yapay zekâ eğitimi ve endüstriyel otomasyon gibi zaman hassasiyetinin kritik olduğu alanlarda büyük önem taşıyor.
Ayrıca CENI Projesi, siber güvenlik testleri için kontrollü bir ortam da sağlıyor. Büyük ölçekli DDoS senaryoları gibi riskli deneyler, ticari trafiği etkilemeden burada simüle edilebiliyor. Küresel ölçekte bakıldığında ABD’deki GENI ve FABRIC gibi araştırma ağlarına benzer bir rol üstleniyor ancak ölçek ve entegrasyon seviyesi dikkat çekiyor. Kısacası CENI Projesi, geleceğin internetinin yalnızca daha hızlı değil, daha öngörülebilir ve daha programlanabilir olacağına dair güçlü bir sinyal veriyor.
Yorum Yap