Bu gözün içinde saklanan bir nötron yıldızı var

Komşu bir galaksideki bu gaz ve toz bulutundan oluşan süpernova, içinde bir nötron yıldızı barındırıyor.

Görseldeki rengarenk gaz ve toz çemberinin içindeki kırmızı renkli halkanın merkezinde saklanan bir şey var. Ancak özel olarak bakıldığında görülebilen bir şey. Aslına bakarsanız bu görselin merkezinde, etrafa x ışınları yayan küçük bir nötron yıldızı bulunuyor.

Resimde gördüğünüz şey, Samanyolu Galaksisi'ne en yakın komşulardan biri olan 'Small Magellanic Cloud' adı verilen cüce galakside bulunan 1E 0102.2-7219 kod adı ile bilinen bir süpernovanın kalıntılarına ait. Aslında bu süpernovanın kalıntıları vaktiyle iyiden iyiye incelenmişti ama, yakın zamanda yeni sürprizlerle karşılaştı astronomlar. 

Avrupa Güney Rasathanesi'nden Elizabeth Bartlett yaptığı bir açıklamada "Bu keşifle birlikte yeni cihazların yeni keşiflere nasıl kapı açtığını görmüş oluyoruz" diyor. 

Nötron yıldızları küçük, aşırı derecede yoğunlaşmış, x ışını yayan yıldızlardır. Güneşin kütlesinden daha fazlasını 32 kilometreden daha küçük çapta bir alana sığdırabilecek özelliğe sahip olan bu yıldızlar o denli yoğunlardır ki, atomlarında bulunan proton ve elektronlar birbirlerini ezerek, nötronları oluştururlar. Bu yüzden de nötron yıldızı adını alırlar. 

Eğer elinize bir teleskop alıp 1E 0102.2-7219'a bakacak olursanız, yıldızı böyle rengarenk göremezsiniz. Astronomlar bir kaç teleskoptan elde edilen verileri bir araya getirerek, Chandra X-ışını Rasathanesi'nin sağladığı verileri mor ve mavi renkle renklendirdiler. Fakat asıl ilginç bölüm, yeşil ve kırmızı halkalarda mevcut. 

Bu halka, 'Very Large Telescope' adlı teleskopa takılan MUSE cihazının sağladığı görüntülerle elde edildi. Oksijen ve neon atomlarının yaydıkları ışık bu halkanın oluşumuna neden oluyor. Eğer bu süpernova artığı bize yakın olsaydı, yayılan ışık da yeşil ve kırmızı görünecekti. Merkezinde x-ışını noktası bulunan halka, sadece 8.7 kilometre çapında bir nötron yıldızının varlığını temsil ediyor. 

Dünya ile Small Magellanic Cloud arasındaki mesafenin 200.000 ışık yılı olduğunu göz önünde bulunduracak olursak, bu halkanın bugüne kadar tespit edilen en uzak kaynaklardan biri olduğunu söyleyebiliriz.

Chandra X-ışını Rasathanesi, bu uzaysal objenin performansını ölçmek için sıklıkla kontrol ediyor. Bu x-ışını kaynağına başka astronomlar da daha önce bakmışlardı fakat üzerinde fazla durmamış, sadece p1 adıyla adlandırarak daha sonra yeniden incelemek üzere rafa kaldırmışlardı. O zamanlar x-ışınlarının süpernova artığının içinden mi yoksa arkasından mı geldiği bilinmiyordu. Chandra'nın sağladığı veride yer alan halkanın merkezinin hemen altında, sol tarafta bir yerde mavi bir leke şeklinde görünüyor bu x-ışını kaynağı. 

Bunun da ötesinde, bu keşif bir çok şeyi değiştirebilir. Nature Astronomi'de yayınlanan çalışmada astronomlar, bu noktanın süpernovanın oluşmaya başladığı nokta olduğu teorisini öne sürüyorlar. Ama belki de kompakt yıldızımız, süpernova oluşmaya başlamadan önce de oradaydı. Henüz bilmiyoruz.

"Bu kaynağa uzun zamandır, üstelik sürekli olarak bakıyorduk ama hakkında her şeyi bilmediğimizi görmüş olduk. Resmen gözümüzün önünde saklanıyormuş!" diyen Bartlett,  bu halkanın oldukça iyi bilinen bir kaynağın içerisinde saklanıyor olmasının ilginç olduğunu düşünüyor.  

reklam

Yorumlar

Yorumunuzu yazın

Yorumunuzu bizimle paylaşabilirsiniz

GÜNCEL İÇERİKLER
reklam

Popüler İçerikler

reklam