Ana sayfa Yazılım Automatic Delay Compensation-2

Automatic Delay Compensation-2

0

Automatic Delay Compensation (ADC) veya Türkçe karşılığıyla otomatik gecikme telafisi özelliğine kaldığımız yerden devam ediyoruz.

Karşılaştığımız kanal gecikmelerinin başlıca sebepleri insert/send olarak kullandığımız plug-in”ler ve harici donanımlar ile mikser yönlendirmeleridir. özellikle HD versiyon Pro Tools yazılımlarında, miks kısmında yapılması gerekli dahili DSP yönlendirme işlemleri farklı kanallarda farklı gecikmelere sebep olur. Bunun sebebi, her yönlendirme topolojisinin farklı karmaşıklık düzeyi sebebiyle DSP gücü ihtiyacının değişmesidir. Gerek HD versiyon gerekse host tabanlı yazılımların ortak yönü ise, dahili/harici insert ve send türü algoritmalardan gecikme bakımından benzer şekilde etkilenmeleridir. önceki sürümlerde tek tek yapılan gecikme ölçümü ve düzeltme işlemlerinin proje boyutları büyüdükçe ciddi iş yükü getirdiğini ifade etmiştik. Esasen temelleri 9. Sürüm ile atılan ADC”nin 10. Sürümde nicelik bakımından ilerleme kaydettiğini görüyoruz. Daha önce en fazla 4095 sample (44.1/48 KHz örnekleme frekanslarında) gecikmeye karşı düzeltme uygulayabilen önceki sürümün aksine, 10. Sürümde aynı örnekleme frekansında 16 binin üzerinde sample kadar gecikmenin telafi edilebildiğini söyleyebiliriz. ADC özelliğine sahip olmayan daha eski sürümlerde iş yükünü azaltabilmek için Automatic Time Adjuster (ATA) benzeri plug-in çözümlerin kullanıldığını biliyoruz. Ping tabanlı gecikme ölçümü yapan ATA ile ilgili detaylara değinmeden önce Pro Tools 10″da kullanılmaya devam edilen standart çözüm yaklaşımına yakından göz atalım.
 
öncelikle audio sinyallerinin ilgili efekt ve sinyal işlemcilerle ve yönlendirmeler sonucu uğrayacağı gecikmeleri her bir kanal altında yer alan “dly” parametresi ile birlikte kontrol ederek genel bir değerlendirme yapmak ADC işleminin optimize edilmesi bakımından yararlı olacaktır. Tespit edilen en büyük gecikmeyi “sistem gecikmesi” olarak nitelediğimiz takdirde, diğer gecikmelerin sistem gecikmesi ortak paydasına göre ayarlanması gerekecektir. Sistem gecikmesi, tanım olarak, her bir track için ölçülen gecikme ve mikser yönlendirmesi gecikmeleri toplamının en büyük tespit edildiği değerdir. Buna göre, her bir track için gerekli offset değeri ADC tarafından hesaplanarak track”a uygulanır. Sistem gecikmesi “Session> Setup” içerisinde okunarak, ADC için gereken kaynak tahsisi konusunda kestirimde bulunulur. Bu konuda, Pro Tools 10 kullanıcıya sample sayısı sınırı bakımından, “None” adı verilen kaynak ayırmama seçeneği dışında, toplam 3 adet alternatif sunmaktadır. Her bir seçeneğin “Playback Engine” içerisinde isimlendirmesi ve sınır değerleri Şekil-1″de görülmektedir. Gereğinden büyük bir sınır değeri seçmemek önemlidir, keza sınır değeri arttıkça ADC fonksiyonu için gereken DSP gücü ihtiyacı da artacaktır.

 

Ancak, seçilmiş olan sınır değerler proje içerisinde yapılan değişiklikler sebebiyle bazen yetersiz kalabilmektedir. özellikle sınır değerde sample”dan daha fazla gecikme yaratan bir kanalda ADC kendiliğinden kullanım dışı olacak ve ilave iş gücü ihtiyacı doğuracaktır. Bu nedenle, her bir kanalın gecikme sınırı içerisinde kalıp kalmadığına yönelik olarak Pro Tools içerisinde renk kodlandırması imkanı sağlanmaktadır. Her bir track altında “dly” parametresi ile okuduğumuz gecikme değerleri ayrıca sahip oldukları renkler vasıtasıyla sınır değere yakınlık bakımından bize ek bilgi verirler. Pro Tools 10 ile birlikte kullanılmaya devam eden ADC yaklaşımında en temel varsayımlardan bir tanesi, her bir plug-in tarafından Pro Tools”a otomatik olarak dahili biçimde rapor edilen gecikme değerlerinin doğru olduğudur. Ancak, yine de rapor edilen gecikme değerlerinde hatalar oluşabileceği öngörüsüyle, otomatik bir işlem olan ADC”ye kullanıcı müdahalesi (user intervention) izni de verilmektedir. Kullanıcı, User Offset olarak adlandırılan bu değişken ile birlikte kendi hesapladığı gecikme düzeltmelerini veya tamamen sinyale groove zamanlaması katabilmek için gereken müdahale esnekliğine sahip olabilmektedir. Şekil-2″de değişik renk kodlarına sahip 3 track ve her biri için kullanıcı tarafından yapılan offset düzeltmeleri görülmektedir.
 
Kullanıcı tarafından yapılan offset düzeltmesi, plug-in tarafından verilen gecikme raporu hatalı olduğunda telafi maksatlı olarak + veya – yönde yapılabileceği gibi, müzikal zamanlama amaçlı da olabilir. Renk kodlaması bakımından gecikme parametresi her bir track için yeşil renkli olduğunda sample sınırını geçmediği, sarı renkli olduğunda en yüksek gecikme değerine sahip olduğu, kırmızı renkli olduğunda sample sınırını aştığı veya yanlışlıkla geri besleme döngüsü oluştuğu, gri renkli olduğunda ise gecikme raporunu geçtiği bilgisini elde ederiz. Kırmızı renk durumunda yapılması gereken işlemler ise iki şekilde olabilir. Kırmızı renk ikazı verildiği anda ilgili track için herhangi bir ADC işlemi yapılmayacak, diğer track”lar içinse gecikme telafisi aynen uygulanacaktır. Bu durumda, sınırı aşan track için elle düzeltme seçeneği her zaman mevcuttur. Bunun için rapor edilen sınır aşımı bilgisi göz ardı edilip track”ın gri statüye geçmesi sağlanarak, sinyali zaman ekseninde öne alma işlemi gerçekleştirilir. Diğer alternatif ise, muhtemelen “short” olarak seçilmiş olan sınır değerini “long” değerine yükseltmektir. “long” değeri ayarlı olmasına rağmen kırmızı renk ikazı alınıyorsa elle düzeltme dışında bir çözüm yolu bulunmamaktadır.

 

Audio kanalları için uygulanan ADC işlemi, kaydedilmiş MIDI kanallarının playback esnasında oluşan gecikmelerini telafi etmede de kullanılır. Klavye ile çaldığımız veya mouse ile çizdiğimiz her nota normal olarak ideal zamanlamaya sahip MIDI verisi şeklinde saklanır. Ancak, MIDI verisinin audio sinyallerine dönüştürülmesi esnasında oluşan gecikmeler de aynı audio kanallarında yapılan düzeltmeler gibi, MIDI verilerini yapay olarak azami gecikme değeri kadar öne çekip o şekilde kayıt alarak telafi edilebilir.

Yukarıda bahsettiğim ATA yazılımı vasıtasıyla uygulanan ping tabanlı gecikme telafisi (ping based delay compensation) ise Pro Tools 10 tarafından uygulanan plug-in gecikme raporu bazlı otomatik zaman düzeltmesi işleminden farklılık arzetmektedir. Kaydedilen her audio kanalının çalınması sırasında oluşan gecikmeleri ancak rapora dayalı olarak tespit edebiliriz. Oysa, kullandığımız audio malzemesinden bağımsız olarak her bir track için oluşturulan insert/send seçimleri ve mikser kanalları ile ilgili yönlendirmeler bize en başından itibaren oluşacak gecikmeler hakkında ipucu verir. Bunun anlamı, session içerisinde efekt/sinyal işlemciler ve mikser yönlendirmeleri ile oluşturduğumuz her bir track”ın tamamen kendine özgü bir topolojiye sahip bir ağ olması ve bu ağın içerisinde hareket edecek özel bir test sinyalinin ağın sebep olduğu gecikme hakkında bilgi vermesi ve bu bilginin track”a uygulanacak her türlü sinyal için gecikme bakımından bir genelleme yapmamıza imkan tanımasıdır.
 

Dolayısıyla, session içinde oluşturulan her bir audio track esasen kendine özgü bir darbe cevabı (impulse response) veren bir sistem olarak düşünülebilir. Bu noktada, kastettiğimiz sistem kendisine uygulanan giriş sinyaline sadece zaman gecikmesi uygulayan, ideal olarak faz bozulması yaratmayan bir sistemdir. Bu işlemde uygulanan test sinyali popüler ismiyle ping olarak bilinen ama aslında çok kısa süreli olan (audio burst) bir test sinyalidir. Test sinyali ile ölçülen gecikmeler plug-in”ler tarafından rapor edilen değerlere kıyasla daha gerçekçi değerler olmakla birlikte, Pro Tools-10 ADC”de sağlanan kullanıcı müdahalesi de farklı amaçlara yönelik olarak mümkün olabilmektedir. Her bir audio track için diğer tüm plug-in”lerden önce insert edilmesi gereken ATA, master bus içerisine açılacak toplayıcı bir diğer ATA plug-in”ine kendi ping sinyalini gönderir ve tüm gecikmeler master bus”ta aynı referans noktasına göre hesaplanarak offset değerleri belirlenir. Ping sinyalinin hem dahili plug-in”lere hem de harici donanıma gönderilebilmesi olasıdır. Ping tabanlı gecikme düzeltmesi ADC özelliği bulunmayan eski Pro Tools sürümlerde büyük bir kolaylık sağlamaktadır, ancak ADC özelliğine sahip 9 ve 10. sürümlerle birlikte alternatif bir uygulama olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır.

Görüşmek üzere.
 

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here