Ana sayfa Yazılım Audio Restoration

Audio Restoration

0

Bora Uslusoy, değişik bir kayıt restorasyon macerasını konu ediyor…

Geçtiğimiz günlerde yakın bir arkadaşımın ricası üzerine hakkında bilgi sahibi olmadığımız bir ses kaydının restorasyonu üzerinde çalıştım. Bir Cemevi’nde gerçekleşen Alevi ibadet törenine ait kayıtlardı. Alevi Dedesi ve Cemaat’in konuşma sesleri ile bağlama eşliğinde çalınan türküleri içeriyor. Kaydın, dahili mikrofonu olan bir kasetçalar ile gerçekleştirildiğini tahmin ediyorum. Daha sonra da yine bilinmeyen birileri tarafından 16 bit/48 kHz çözünürlüğünde mp3 formatında 320 kbps bitrate ile dijital ortama aktarılmış. Tahmin edeceğiniz üzere kayıtta her türlü çıtırtı, patlama, uğuldama ve bantın deformasyonundan kaynaklanan bozulmalar mevcut idi. Ama en kötüsü daha kayıt sırasında dahili mikrofon girişinde gerçekleşen distorsiyondu. Toplantı sırasında toplam sinyal seviyesi haliyle aniden büyük çıkışlar ve inişler gösteriyor. Bu da kayıt kalitesine olumsuz etki eden etkenlerden bir diğeri idi.
 

Bir anma töreni sırasında katılımcılara dinletilmek istenen bu kayıtlar üzerinde çalışmak, benim gibi daha önce ses restorasyonu işini hiç yapmamış biri için oldukça zor bir deneyimdi. Tecrübe sahibi olmadığım bir konuda çalışmak şüphesiz araştırmayı, okumayı ve kendimi geliştirmeyi gerektireceğinden ve tabi ki biraz da arkadaşımın hatırı için bu işi denemek istedim.
 


audioRestoration Pro Tools

önce, bu görev için en uygun yazılım olan Wavelab 7 ile çalıştım. Wavelab’in ‘Auto Error Detection and Correction’ özelliğini kullandım, yani ‘Otomatik Hata Tespit Etme ve Düzeltme’. Bu fonksiyonu kullanarak çıtırtıları ve benzer hataları otomatik olarak belirleyip yine otomatik olarak düzeltmek mümkün. Tespit etme ve düzeltme pencerelerinde muhtelif algoritmalar ve parametreler mevcut ama bu yazıda o detaylara girmeyeceğim. Sonnox’a ait De-Buzzer, De-Clicker, De-Noiser gibi restorasyon plug-in’leri Wavelab ile birikte ücretsiz olarak geliyor.Yüksek kalitelerine rağmen bu eklentilerden verim alamadım (büyük ihtimal benden kaynaklanıyor!). Bu yüzden yukarıda açıkladığım üzere Wavelab’in stok işlemcilerini kullandım. Bu arada Wavelab öğrenmek isteyenlere Matthew Loel T. Hepworth adlı yazarın Course Technology PTR yayınlarından çıkan WAVELAB 7 POWER! adlı kitabını tavsiye ederim, dili İngilizce.
 

Daha sonra projenin bu halini yine 16/48 olarak ama bu kez .wav formatında Wavelab’den dışarı aktardım. Dinamik işlemci ve EQ kullanmak üzere Pro Tools’ta açtım. Wavelab’de de yapabilirdim ama diğerinin işlemcilerine daha alışkınım.
 

 

Pro Tools’ta ilk insert slotuna eklediğim Trim plug-in’i ile oldukça yükseklerde dolaşan sinyal seviyesini -8.5 dB kadar aşağı çektim. Bu işlem kayıttaki distorsiyonu yok etmese bile bundan sonraki işlemcilerim için bana makul bir headroom sağladı. Bir sonraki slota yerleştirdiğim Expander ile konuşma aralarındaki gereksiz arka plan gürültüsünü temizledim. (Expander ile birlikte tüm dinamik işlemciler hakkında ayrıntılı bilgi için dergimizin Temmuz sayısındaki yazımı okuyabilirsiniz.) Ardından Pro Tools’un standart ekolayzırı ile 4.3 kHz’in üzerini tıraşladım. Bir sonraki slota McDSP NF575 plug-in’indeki presetlerden biri ile 240 Hz’in altını temizledim. İki ayrı ekolayzır ile gerçekleştirdiğim bu işlemler sayesinde kayıtlarda genel olarak ‘anlaşılabilirliği’ bir nebze de olsa arttırabildim. Ekolayzıra doymamış olacağım ki beşinci insert slotunda Waves Linear Phase EQ ile 562 Hz, 1031 Hz, 1500 Hz, ve 2531 Hz frekanslarını çok dar bir bant aralığı kullanarak ayıkladım. Zira bunlar resonans eden frekanslar idi.
 

AudioRestoration Wavelab
Son dokunuş olarak Master Fader’a dither plug-in’i yerleştirip 16/44.1 şeklinde çıktı aldım. Peki ya sonuç?… Bana göre orjinaline göre daha kullanılabilir, kelimelerin anlaşılabilirliği açısından %10-%20 oranında daha iyi bir kayıt haline geldi. Umarım kaydın sahipleri de benim gibi düşünür. Bu kayıtlar üzerinde bu kadar çok zaman geçirdikten sonra şimdi izin verirseniz bağlama dersi almaya gideceğim!
 

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here