Ana sayfa Oyun Analoga Göz Kırpan Dijital Konsol

Analoga Göz Kırpan Dijital Konsol

0

Yamaha PM5D RH, Analog konsolun sağladığı avantajların çoğunu  işlevsel ve görsel olarak verdiği gibi, son teknolojiyle birleşmiş yapısıyla dijital dünyanın da bütün avantajlarını bizlere sunuyor.

Yamaha PM5D RH
Günümüzün gelişen teknolojisi ile son yıllarda başta stüdyolar ve daha sonrasında ise sahne performanslarında kullanılmak üzere dijital konsollar ciddi bir çıkış yakaladılar. Gelişen converter teknolojisi, preamp ünitelerinin başarılı devrelerden oluşması, yazılım ve donanımların hassasiyetinin ve güvenilirliğinin artması, binlerce dolarlık dinamik ve efekt ünitelerinin emülasyonlarının neredeyse analog donanımlara yaklaşması, maliyetleri, performansları ve pratikliği yazımın devamında da anlatmaya çalışacağım sayısız özellikleri ile başta kiralama şirketleri, broadcast sektörü, sabit sistem kurulu konser salonlarını ve biz kullanıcıları memnun ediyor.

Hemen hemen hepsinin avantajları, dezavantajlarına göre fazla diyebiliriz. Yalnız son yıllarda sahne performanslarında kullandığım dijital konsollar arasında kurgularken ve çalışırken keyif aldığım, kendimi güvende hissettiğim özellikle ülkemizdeki belli başlı büyük kiralama şirketlerinin sahip olduğu YAMAHA PM5D RH konsolunu sizlerle paylaşmak istiyorum. Eminim ki; analog konsollara alışmış, dijital konsollardan uzak duran ya da çekinen operatörler için PM5D RH bambaşka gelecektir. çünkü konsola baktığınızda, analog konsolun sağladığı avantajların çoğunu  işlevsel ve görsel olarak verdiği gibi, dijital dünya ile birleşmiş yapısıyla onun bütün avantajlarını da bizlere sunuyor. Konsolun büyük oluşu bir çok fonksiyonun, birden çok knob ile kontrol edilebilmesini sağlıyor. Bu da aslında büyük bir avantaj. Konsollar küçüldükçe (fonksiyonlar da fazla ise) konsolu yeni tanımaya başlayan bir operatör için tek tuşun içinde kaybolmak daha kolay oluyor. PM5D RH’nin bu konuda güven ve anlaşılırlık sağladığını düşünüyorum.

 

 

Gelelim niteliklere…
Yamaha Commercial Audio”nun piyasaya çıkardığı PM5D RH çok komplike bir cihaz. Standardında 48 mono input, 4 stereo input, 2  master stereo A-B output, 8 matrix output, 24 mix output, 3 monitör output (LRC), 2 cue output (LR), AES/EBU protokolü,MADI, SPDIF, MIDI /in-out-thru, Word Clock/in-out ve Cascade (başka bir konsolun digital mixing engine’ini bağlama) özellikleri ile birlikte geliyor.
 

Kullanım şekline bağlı olarak input, output, dinamik, efekt, çok kanal kayıt olanaklarını arttırmak amacıyla sistemi genişletebileceğimiz card slot”ları bulunuyor. Aldığımız kartları konsolun arkasındaki slot’lara taktığımızda sistem bunu otomatik görüp aktif hale getiriyor. Konsol “initial data”da temel patching işlemi yapılmış olarak karşımıza geliyor.

PM5D RH İnput
Konsolumuzun input kısmında  48 mono kanal, 4 stereo kanal, 1 talkback kanalı yer alıyor. Herhangi bir input kanalını select ettiğimiz zaman seçtiğimiz kanalı maniple edebilmemiz için gereken bütün kontrollere bu konsolda sahibiz. Selected Channel bölümünde seçtiğiniz her kanal için son derece stabil HA (head amp) digital attenuation, ihtiyaç duyacağımız durumlar için polarizasyon (faz) kontrolü, pan devresi, rakiplerine göre son derece hassas 4 bant full parametrik eq, 600 Hz”e kadar çıkabilen HPF(high pass) filtresi, kompresör, gate, 1saniyeye kadar gecikme verebilen delay işlemcisi yer alıyor. Yine aynı alanda seçtiğimiz kanalları DCA ve MUTE gruba atama paneli yer alıyor. Yazımın devamında gruplama işlemini de anlatacağım. üzerinde çalıştığımız kanalda yaptığımız ayarları başka bir kanala kopyalamak istersek PM5D RH bizlere bu özelliği de sunuyor. Kopyalamak istediğimiz kanalı seçip yine diğer işlemleri yaptığımız “Selected Channel” bölümünde yer alan copy(kopyala) tuşuna basıp hangi kanala kopyalamak istiyorsak o kanalı seçip, paste(yapıştır) seçeneğini tıklayıp ekranımıza gelen uyarıyı kabul edip kopyalama işlemini tamamlıyoruz. Ayrıca input”ları birbirine linkleyebiliyoruz. Yalnız farklı olanı eşit olana linkleyebiliriz. Eşit olanı farklı olana linkleyemeyiz. Linklemek için kanalın birini seç (select)i bırakmadan diğerini seçmemiz yeterli oluyor. 18. kanalı seçili tutup, 19. kanalı seçersek bunları linklemiş olacağız. Eğer 20. kanalı da bunlara linklemek istersek bunu 19″u seçip daha sonra 20″yi seçerek yapamayız çünkü 19 başka bir kanala “slave” olarak linklenmiş durumdadır. Bu işlemi yapmak için 18. kanalı  ve 20. kanalı seçmemiz gerek Bu sayede tek tuşla, iki ya da daha çok  large fader”ı hareket ettirebiliriz. Genellikle kopyalama ve link özelliği sahnede kullandığımız stereo klavyeler, gitarlar, overhead mikrofonlar vb. işlemlerde bize hem kolaylık hem pratiklik hem de hızlı kontrol sağlıyor.  

 

 

Yamaha PM5D RH
PM5D RH Output
Konsolumuzun output kısmında 24 mix bus, 8 matrix bus ve 2 master stereo çıkışa sahibiz. Analog ve bazı dijital konsollardan farklı olarak mix bus denilmesinin sebebi bu çıkışların daha önceden bizlerin kullanımı için tasarlanıp gelmemesi. Kendimiz kullanım şeklimize göre çıkışlarımızı aux send,  grup out, matrix out vb. fonksiyonlarda kullanabiliriz.
 
Yamaha PM5D RH
PM5D RH konsolumuzun her mix, matrix ve master çıkışlarında 4 bant full parametrik eq dahili 31 bant grafik eq, kompresör ve front fills, delay back gibi ihtiyaç duyacağımız hoparlör grupları için delay işlemcisine sahip. çıkışlarımızın Pre-Post seçeneklerinin konfigürasyonunu ayarlamak, PM5D RH’ de çok kolay. Bir analog konsolda bunu yapmaya başladığımızda konsol boyunca düğmelere tek tek basmamız gerekir ama PM5D RH’ de ise konsolun sağ köşesinde bulunan Display Access ünitesindeki pan/routing bölümünü seçiyoruz ve hangi kanal miksi kullanacaksak onu seçip konsolun dahili mouse”nun bulunduğu alandaki shift tuşuna basılı tutup ardından enter’a basıyoruz. Job select ekranı karşımıza çıkıyor ve  bu spesifik fonksiyon için bize bir opsiyon sunuyor. PM5D RH’de Pre-Post işleminin birkaç farklı yönteminden size kullanımı en kolay olanından bahsettim. PM5D RH’ın output bölümü gerçekten çok kullanışlı. PM5D RH, üstlendiğimiz görevleri yapabilmek için yeteri kadar esneklik sağlayan, output işlemenin çok pratik olduğu konsollardan biri…
 

 

 

Yamaha PM5D RH   PM5D RH EFFECT & GEQ
Dijital konsollar çıkmadan önce analog sistemde efekt ve grafik eq kullanabilmek için yanımızda harici case”ler, bir sürü insert kablosu, konektörler götürüyorduk. ?imdi ise bu işlemleri dijital konsolların sağladığı kolaylıklar ile dahili olarak yapabiliyoruz.
 

PM5D RH konsolu mevcut tam 8 adet spx işlemciyle geliyor. Bu spx işlemcilerini aktif hale getirmek istiyorsak konsolun sağ köşesinde bulunan Display Access ünitesindeki effect tuşuna basmamız gerekiyor, ekranımıza effect page (efekt sayfası) gelecek ve çalışmak istediğimiz efekti seçebileceğiz. Efektin içine girdiğimizde ekranın tam sağında effect library (efekt kütüphanesi) yer alıyor. Bu fonksiyonu mouse ile tıklayıp içine girdiğimizde PM5D RH için üretilmiş, mevcut 55 adet kullanabileceğimiz efekti sırasıyla görebiliyoruz. ‹stediğimiz efekti seçiyoruz. ünitemize “recall” ediyoruz. Seçtiğimiz efekt yükleniyor ve efekt işlemcisine ses göndermek için belirlediğimiz efekt işlemcisinin girişine boşta olan mix bus”ımızı yönlendiriyoruz. Konsol “initial data”da başta da bahsettiğim gibi temel konular ile ilgili patch işlemi yapılmış geliyor. Konsolumuzda dahili 4 stereo fx return(efekt dönüş kanalı) yer alıyor. Eğer 4 adet değil de 8 adet efekt kullanıyorsak yine konsolumuzun bize sunduğu 4 stereo in kanalını da efekt dönüşü olarak kullanabiliriz. ‹stersek başka kanalları da kullanabiliriz. Konsol ile yapabileceğimiz diğer hoş hareketlerden biri ise “user defined keys” (kullanıcı tanımlı tuşlar) bölümüne tuşlardan istediğimizi delay için tap tempo olarak ayarlayabilmemiz. öncelikle “user defined keys” bölümüne girip seçtiğimiz “bank”ın function kısmında yer alan tap tempo bölümüne gelip yanında açılan parametre kısmında, delay efektimiz kaçıncı efektte ise onu seçmemiz gerekiyor. Seçtiğimiz tuşu çalışır hale getirmek için tekrar Display Access ünitesindeki “effect” bölümüne girip delay olarak ayarladığımız efektin üzerinde yer alan “sync” özelliğini (on) aktif hale getiriyoruz.

Display Access ünitesinde GEQ (grafik ekolayzır) bölümünü tıkladığımızda ekranımıza grafik ekolayzır atama penceresi çıkacaktır. Bu pencerede 12 adet 31 band Grafik EQ yer almaktadır.  Kullanmak istediğimiz grafik ekolayzırı seçiyoruz. Seçtiğimiz bu grafik ekolayzırı hangi output”a yönlendireceksek insert bölümünü tıklayıp mouse aracılığı ile o çıkışı seçiyoruz. Seçtiğimiz ve insert işlemini yaptığımız grafik ekolayzırların her birini aktif hale getirebilmek için üzerilerinde bulunan on-off tuşlarını kullanmamız gerekiyor. PM5D RH bize yapacağımız ekolayzırın genlik ayarını 4 ayrı aralıkta kullanabilmemizi sağlayan bir  seçenek sunuyor. (+-15, +-12, +-6 ve -24 olmak üzere…)

 

 

Yamaha PM5D RH

Yaptığımız eq ayarlarını ayrıca kayıt edebilme özelliği de sunuluyor. Bir sürü ton-genlik ayarı yapıp onları tekrar flat hale getirmek tek bir tuşla mümkün. Genlik simgelerinin altındaki flat eq simgesini tıkladığınızda hangi GEQ’ da iseniz o GEQ’ daki tüm ayarlarınız flat hale geliyor. Stereo olarak grup yapıp kullandığınız monitör ya da master çıkışınıza atadığınız grafik ekolayzır’ları link edebilir, örnek olarak left(sol) kanalından 500 Hz 4 db aldığınızda aynı işlemin siz yapmadan right(sağ) kanalda da gerçekleştiğini görebilirsiniz. Eski dönemlerde, analog sistemlerde yaşadığımız kablo kirliliği, çıkan arızalar, sizden bir gün önce efekt case”lerini standardın dışında kullanıp eski şekline sokmadan bırakan kullanıcılar can sıkıcı oluyordu. Ancak bu sistem ile bunlar gibi bir çok konu sorun olmaktan çıkıyor ve iş çok daha keyifli hale geliyor.

PM5D RH Grouping
çalışırken pozisyonumuz ne olursa olsun (FOH, HOUSE ya da FB(monitör) Engineer) kesinlikle DCA veya  VCA özelliğine ihtiyaç duyacağız. Basit bir şekilde örneklendirerek anlatırsak diyelim ki; 32 kanallı bir miks yapıyoruz. Bunun 12 kanalı davul, 4 kanalı perküsyon, 2 kanalı nefesli, 4 kanalı tuşlu, 4 kanalı geri vokaller, 2 kanalı yaylı, 2 kanalı sampler, 1 kanal solistiniz, 1 kanalda yedek mikrofon diye düşünelim. Tüm kanallara gereken dinamik ve efekt işlemlerini uyguladık ve genel miksimizi yaptık. Hepsi bütüne eşlik ediyor ve memnunuz fakat bazı parçalarda davul, klavyeler, vb. enstrümanlar solo yapıyor. Sadece davul da 12 kanal var. 12 adet parmağımız yok (zaten olsa bile yapamayız). Bu 12 kanalın miksi bozulmadan genliğini tek bir large fader’a yönlendirmemiz gerekiyor ki ön plana çıkaralım. Sonrasında ise genel dengesi bozulmadan miks içerisindeki eski yerine alalım. ‹şte miks sırasında solo yapan enstrümanın ya da enstrüman grubunun sinyal yolundaki voltajını kontrol ederek genliğini yükseltip azaltmaya yarayan fader”lara VCA (Voltage Controlled Amplify) denir. Bunların dijital masalardaki karşılığına ise DCA deniliyor. DCA grup modunu kanalları açma ya da kapama olarak da kullanabiliriz. Ama PM5D RH da zaten  ihtiyaç duyacağımızı zannetmiyorum çünkü grup MUTE özelliğine de sahip bir konsol. Bildiğiniz üzere DCA ve VCA işleyişi aynı. DCA çalışma prensipleri arasında bu konsoldaki en farklı özelliklerinden biri cue edip dinleme imkanı sağlaması, bunu çok az sayıda konsol yapabilmektedir. Assing Mode kısmında 8 adet DCA large fader’ı bulunuyor. 2 farklı yöntemle gruplama yapabiliriz. Bunlardan birincisi Selected Channel bölümünde yer alan 8 adet sarı renkli DCA tuşundan birincisine bastığımızda hangi kanalları birinci gruba atacaksak o kanalları select etmek, ikinci yöntem ise Display Access ünitesinde yer alan dca/groups bölümüne girip mouse ve cue yöntemi. Aynı özellikler MUTE grup için de geçerli.

 

 

PM5D RH Encoder Mode
Konsolumuzun ön paneline baktığımızda 24 large fader göreceğiz, arka panelinde ise 48 girişimiz var. Fader bank bölümünde 48 kanal girişe ulaşmak için PM5D RH ilk 24 fader”ın bittiği yerde bulunan 2 adet tuş ile 24 adet fader”ımızın ilk 24 kanalı mı yoksa ikinci 24 kanalı mı (1-24, 24-48) göstereceğini seçebilmekteyiz. Bu tuşlar sayesinde tüm girişlere çok hızlı ulaşmış oluyoruz. Fader”ların üzerinde en sol köşede mavi encoder”lar bulunuyor. Bunlar çok fonksiyonlu ve bir sürü göreve cevap verebiliyorlar. Bu mavi encoder”ların üzerilerindeki pan kontrolüne basarsak hangi grup fader açıksa hepsi panning işlemi için pozisyon alıyor ve sizin tuşlara dokunmanızı bekliyor, aynı şekilde gain kontrolüne basarsak bu özellikte hangi grup fader açıksa giriş seviyemizi yükseltmek için bizden işlem bekliyor olacaktır. Fader bank bölümünde 1″den-24″e kadar olan faderlar açıksa 24 ile 48 arasındaki bir kanala müdahale yapmak istiyorsak alt layer kontrolüne basarsak  istediğimiz kanala ulaşıyoruz. Yine encoder bölümünün en önemli özelliklerden birisi mix send seçeneklerinin düşünülmüş olması. Bu ayede, 24 mix bus”ı kendimize çağırıp çok hızlı mix yapmamız sağlanıyor. Kalabalık ve karışık bir sahnede hata yapma şansımız da bu sayede azalıyor.

PM5D RH User Defined Keys
Bu konsolla çalışırken birkaç konser sonrası artık tuşlarımızı kendi isteğimize göre atayabilir, neyi nerede görmek ve hemen hangi fonksiyona ulaşmak istiyorsak bu kişiselleştirme özelliğinden faydalanabiliriz. Bu işlemi yapmak için Display Access ünitesinde yer alan Utility bölümüne basıp ekranımıza çağırmak, bu ekranda karşımıza user defined keys için 25 adet programlanabilir tuşların atama özelliğini verecek. Bu menü içinde 25 tuşa istediğimiz fonksiyonu atayabiliriz. Kendi zevkimize çalışma şeklimize göre kişiselleştirebiliriz.

PM5D RH Scene Memories
Dijital konsolların en önemli özelliklerinden birisi yaptığımız miksi, çalışmamızı hafıza altına almak, tekrar çağırmak ve memory card sayesinde, çalışmalarımızı konsoldan bilgisayarımıza aktarmak ve yapmak istediğimiz bir değişikliği evimizde, otel odasında, yolda internetten ücretsiz olarak indireceğimiz yazılım sayesinde offline modda yapabiliriz. Bence bu özelliği  kullanacağımız en önemli alan çalıştığımız grubu büyük festivallerde line check ile sahneye çıkaracak olacağımız zamandır….

Yamaha PM5D RH

Zaman sıkışıklığı, 4 saatte aynı sahnede 8 grubun çıkacak olması gibi…  Eski zamanlarda analog konsollarda yaşadığımız sıkıntıları düşününce bu özelliğin çok büyük bir artı olduğunu görüyoruz. Bir başka örnek vermek gerekirse, bir festivalde foh veya fb operatörüyüz, festival boyunca 20 tane grup çıkacak 10 tanesine bizim bakmamız gerekiyor ve bu gruplar 2 gün önceden soundcheck hakkına sahipse bunları “scene” olarak kayıt edip tekrar “recall” edip çağırabiliriz. Hem çok güvenilir hem de işimizi çok kolaylaştıran bir yöntem olacaktır. Bir başka kullanacağımız özelliğe gelince… Diyelim ki sahnede 20 tane parça söyleyecek bir grubunuz var ve sizden başka kimse yok, bu grup ile uzun bir süre soundcheck alabilecek zamanımız varsa her parça için ayrı dengeler yapıp kaydedebilirsiniz. Kayıt etme özelliğinin de birkaç farklı yolu var. Ben size en temel olanından bahsedeceğim. öncelikle konsolun sağ tarafında bulunan “scene memories” ekranına gidip “scene” tuşuna basıyoruz ve karşımıza hafızaya alma ekranı geliyor. 500 ayrı scene hafıza kaydı yapabiliyoruz. Hafızaya alacağımız sayfanın ismini yazıp store ediyoruz ve artık intial datada işlem yapmaya başladığımız sayfa hafıza altına alınmış oluyor. Scene bölümünde yer alan undo tuşunu yaptığımız işlemi silmek için kullanabiliriz. Biraz önce de anlattığım gibi daha önceden hafızaya aldığımız scene’lerimizi sayfada bulunan ok tuşları ile ilerleyip örnek 250’de bulunan çalışmamızı görmek istiyoruz Bunun için recall edip tekrar çağırabiliriz. Zaten sistemin kendisi bu işlemi çok hızlı bir şekilde yapıyor.

 

 

 

Son olarak PM5D RH;
öncelikle başarılı bir ses kalitesine sahip, ekipman  ve yazılım donanımı olarak gerçekten çok güvenilir. Kullanımı ve anlaşılırlığı çok kolay. Her şey önümüzde ve gerekli olan bütün fonksiyonlara konsolun üzerindeki tuşlar ve potanslar sayesinde hızlı bir şekilde ulaşabiliyoruz, pencereler altında saklı değil. çalışırken çıkardığı fan vs. gürültüsü gerçekten çok düşük, eğer harici bir ekipman kullanmak istiyorsak insert yapabilme özelliğini de bize tanıyor. Efektleri de yazılım olarak düşünürsek yeteri kadar natürel ve sistemin kullanıcı ara yüzü -ki en önemlisidir- çok düzgün diyebilirim. Fabrikasyon olarak gelen efektlere haricen Waves gibi önemli firmaların ürettiği DSP kartları kullanmamız da mümkün. DSP kartların yanı sıra farklı amaçlara hizmet edecek kartlar da kullanmak mümkün.

Yamaha”nın sunduğu Ethersound teknolojisi ile çok kanallı yapmak ve bu kanal kayıtlarını zahmetsizce Cubase ya da Nuendo gibi gelişmiş DAW sistemlere aktarmak çok kolay bir işlem haline geliyor. PM5D konsol ile Apogee tarafından Yamaha dijital konsollar için özel olarak üretilmiş çevrimciler kullanmak da opsiyonel olarak sunuluyor..

ülkemizde ERTEKİN Elektronik’in distribütörlüğünde piyasaya sunulan PM5D RH”nin fiyatına göre oldukça performanslı ve güvenli bir konsol olduğu bir gerçek. önümüzdeki ay görüşmek dileğiyle şimdilik hoşçakalın… 

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here