Ana sayfa Donanım 50 yılllık Efsane: Fender Jazz Bass

50 yılllık Efsane: Fender Jazz Bass

0

Yıllar boyunca kendi karakterinden ödün vermemiş ve yapılan bir çok işin gizli kahramanlığını üstlenmiş olan Fender Jazz Bass, adını müzik tarihi sayfalarına altın harflerle kazımayı başarabilen nadir bas gitarlardandır.

Günümüzde  dinlediğimiz birçok müzikte bile hala onun tınısını duymaktayız. Bir marka olmaktan çıkan bu bas gitar tarih sürecinde artık bir  tür olmayı başarmış  gitarlar arasında kendine yer edinmiştir. Geçtiğimiz günlerde 50. yılını kutlayan Fender Jazz Bass, ?ubat ayı içerisinde gerçekleşen Namm Müzik Fuarı’nda 50. yılı için  özel üretilmiş vintage görünümlü, geçmişin izlerini taşıyan özel serisini de görücüye sundu. Geçmişten günümüze kadar gelen bu bas gitarın tarihini, tonal karakteristiğini ve yapısını büyüteç altına alıyoruz.

Zamanda Kısa Bir Yolculuk (2 no’lu resmi KULLANALIM)
1951 yılında Leo Fender tarafından üretilen Fender Precision Bass, dünyada o zamana kadar üretilmiş ilk bas gitardı. Bu bas gitara aslında tamamen ihtiyaçlar doğrultusunda üretilmiş bir bas gitar da diyebiliriz. çünkü o yıllarda yapılan müziklerdeki bas alt yapıları kontrbasla sağlanmaktaydı. Kontrbas kullanımında en büyük sorunlardan birisi, yapısı itibariyle kontrbasın  büyük ve hantal olmasıydı. Diğer bir durum ise mikrofonlama sorunuydu. Kontrbasa yapılan mikrofonlama işlemi her zaman stabil değildi ve kimi zaman doğru sonuçlar vermiyordu. Bu ve benzeri durumlar manyetikli ve rahat taşınabilir bir enstrümanın gerekliğini gösteriyordu. Böylelikle ilk bas gitar olan Precision basın temelleri atılmış oldu. Precision basın çıkışı, gitar endüstrisinde yeni bir dönemin de doğmasına neden oldu. Gitar firmaları artık bu bastan fikir alarak kendi ürünlerini geliştirme çalışmalarına başladılar. Artık Precision müzik endüstrisinde bir çok müzisyen tarafından kullanıyordu. Ama üretilen ilk bas gitar olması  bir çok eksiği de  beraberinde getirmişti. Precision Bass kullanıcılarının bir kısmının görüşleri de bu bu yöndeydi.

 

 

  Tonal aralığın olmaması yani tek tip ton olması, gitarın ağırlık merkezi problemi ve fazlaca kalın olan sap, artık kullanıcılara daha rahat bir çalım sunan ve geniş ton aralığına sahip olan bir bas gitar üretilmesine işaret ediyordu. 1960 yılında Fender firması kullanıcıların şikayetlerini ve taleplerini dikkate alarak Precision’a alternatif olabilecek bir bas gitar geliştirmeye başladılar. Jazz Bass’ın doğuşundan hemen önce Rickenbacker bas gitarlar piyasaya sürülmüştü. Rickenbacker bas, manyetik çıkış gücü olarak Precision’a kıyasla çok yüksek bir gitar. Bu nedenden ötürü bir çok bir çok Precision kullanıcısının ilgisi ilk başta Rickenbacker baslara döndü. Fender firması artık üreteceği yeni bas gitarda bu özellikleri dikkate almak zorundaydı.
 Ayrıca Fender firmasının yeni  ve bütün özellikleri içinde barındıracak bir bas gitar üretmesinin nedenlerinden bir diğeri de daha fazla kontrbas sanatçısının ilgisini çekme politikasıydı.O yüzden bu yeni üretilecek basa isim bulma konusunda fazla zorlanılmadı ve 1960 yılında  enstrüman Jazz Bass adını alarak kullanıcılara sunuldu. Jazz Bass o güne kadar üretilen basların arasında en sorunsuz ve en dengeli olanıydı. 1960’da üretilen ilk modele baktığımızda gövde yapısı olarak yine o dönemde üretilen Jazzmaster gitarların örnek alındığını görebiliriz. Bu tasarımda Precision’daki ağırlık merkezi sorunu giderildi. Yine Precision basta 44.5mm olan eşik, kullanıcıların çalımını daha rahat bir hale getirmek için  Jazz Bass’ta 35mm ye indirgendi. Tonal olarak ise Precision Bass’ta kullanılan manyetikler yerine, Stratocaster’dakine benzer single coil manyetiklerden iki adet  kullanıldı. Manyetikler biri eşik(bridge), diğeri ise sapta(neck) konumlandırıldı. Böylece orta ve tiz sesler Precision Bass’a nazaran çok net ve güçlüydü. Manyetikler, gitarın alder (kızılağaç) gövdesiyle de tonal durumu dengeliyor ve gitarın karakteristik tonuna ulaşmasına yardımcı oluyordu. üretiminin ardından iki yıl geçtikten sonra  o zamana kadar  volume ve ton olarak iki kontrollü (knob) üretilen Jazz Bass, 1962 yılında üç kontrollü gitarlarını piyasaya sundu. Eklenen knob’la birlikte artık 2 manyetik ayrı ayrı kontrol edilebiliyordu. Bu da tabi ki tonal değişikliklerin yapılabileceği anlamına geliyordu. Tüm bunlarla birlikte Jazz Bass artık bir çok müzisyen tarafından kullanılıyor ve giderek yaygınlaşıyordu. 1965 yılına geldiğimizde o yıla  kadar şirketin başında olan isim Leo Fender geçirdiği bir rahatsızlık sonucu doktor tavsiyesi üzerine çalışamama kararı aldı ve şirketi 13 milyon dolar karşılığında şirketini CBS(Columbia Broadcasting System) firmasına sattı.

 

 

CBS firmasının Fender’i satın almasıyla birlikte gitarlarda ve baslarda ufak  kozmetik değişimler başladı. Jazz Bass’da artık gül ağacı sapta kullanılan noktalar yerini sedefli büyük görünümlü bir yapıya bıraktı. 1966/67 yıllarına geldiğimizde ise firma  Jazz Bass’da kullanılan gül ağacı klavyelere alternatif olarak akçaağaç klavyeli Jazz Bass’ları da kullanıcılara sundu. Akçaağaç klavye seçeneğiyle artık Jazz Bass, sustain ve biraz daha bas bir karakter arayanların yeni gözdesi oldu. 1980’lerin başına kadar kendini bozmadan üretimine devam edilen Fender Jazz Bass, dönemin şartlarına ayak uydurarak 1983’de değim süreci yaşamaya başladı.

Artık şirket büyümüş ve dünyanın hemen hemen her yerinde ilk tercih edilen enstrüman haline gelmişti. 1985 yılında Fender çalışanları şirketi  CBS firmasının elinden alarak değişimin olumlu  ve doğru bir şekilde ilerlemesine zemin hazırladılar. 1992  yılına kadar  sadece Amerika’da üretilen Fender Jazz Bass, taleplerin ve tüketimin artmasıyla Meksika’da bir fabrika kurarak standart seri modellerini oradaki üretmeye başladı. Amerika’da üretilen gitarlar ise artık American Series adını almıştı. 1990’lardan sonra şirket büyümeye devam ettikçe enstrüman bugüne kadar bir çok değişim geçirdi. Jazz Bass modellerinin 5 telli, aktif manyetikli, Japon yapımı, Kore yapımı, Deluxe Jazz Bass, American Deluxe Jazz Bass, Artist serileri gibi çeşitli versiyonları piyasaya sürüldü. Günümüzde bile hala bir çok basçının ilk tercihi olan Jazz Bass kendi orijinal dokusunu kaybetmeden üretilmeye devam ediliyor.
 

 

 

  Manyetikler ve Tonal karakteristik

Geçmişten bugüne kadar Jazz Bass’ı Jazz Bass yapan en önemli özelliklerden birisi, tonal karakteristiği oldu. Dinlediğimiz bir çok müzik parçasında onun tınısını rahat bir şekilde duyabildik. Ağaç yapısı, kullanılan manyetikler, kullanılan manyetiklerin doğru şekilde konumlandırılması bize bu bastaki en doğru sonucu almamıza neden oluyor.

Single coil manyetiklerden ilki sap (neck manyetiği) kısmın hemen yanında yer alıyor. Bu manyetik bize gitarın bas  karakterli sesini yakalamamıza yardımcı oluyor. Sadece bu manyetik etkin durumdayken enstrüman bize Precision basa yakın bir ton veriyor. 

Diğeri ise köprünün (bridge manyetiği) hemen yanında yer alıyor. Bu, Jazz Bass’ın karakteristik tonu almamıza neden olan en önemli manyetiği diyebilirim. çünkü bize tiz ve orta sesleri doğru bir şekilde yakalamamızı sağlıyor. Böylelikle iki manyetiği aktif duruma getirdiğinizde oldukça dengeli bir bas soundu çıkyor. ‹şte bu duyduğunuz ses karakteristik Jazz Bass sesi. Ayrıca manyetiklerin ses parametreleriyle oynayıp istediğiniz tonu yaratabilme özgürlüğüne de sahipsiniz. Ama bu noktada sizi uyarmam lazım. çünkü manyetiklerden birisinin sesi kısıkken dip gürültüsü duymamıza neden oluyor. Bu da özellikle sahnede ve yüksek sesli çalımlarda istenmeyen bir durum. O yüzden eğer sahnedeyseniz bu işlemi parçayı çaldığınız sırada yapmanızı tavsiye edebilirim. Böylelikle dip gürültüsü  parçanın arasında kaybolacaktır. Ancak bu durumla üst model olan American Deluxe serilerinde samarium cobalt manyetikler kullanıldığı için karşılaşmıyoruz. Dikkat etmeniz gereken diğer bir durum is kullandığınız amplifikatör. Jazz Bass, bas karakteri yüksek bir bas gitar. O yüzden bu enstrümanla birlikte kullanacağınız amplifikatörü seçerken cihazın midleri ve tizleri doğru verebildiğinden emin olun. Doğru amplifikatör ve doğru EQ ayarıyla gerçekten yırtıcı bir ton yakalamak içten bile değil. Jazz Bass’la birlikte kullanmanızı tavsiye edebileceğim amplifikatörler arasında Ampeg, Hartke, Gallien Krueger, Tech 21 gibi mid karakterli cihazlar var. Bu markaların düşük inçli hoparlör seçimleri sizi daha çok tatmin edecektir. Tüm bunları uyguladığınızda gitar ve amplifikatör birbirini tamamlayacak, tam anlamıyla ton olarak ahengi yakalamış olacaksınız.

 

 

 
Ustalar ve Jazz Bass

Bu güne kadar bir çok ünlü müzisyen tarafından kullanılan Jazz Bass, bu kadar meşhur olmasını biraz da onlara borçlu diyebiliriz. Baktığımızda ustalar arasında Marcus Miller, Steve Harris, Victor Bailey, Geddy Lee, Flea ve tabi ki Jaco Pastorious gibi isimleri görebiliriz. Bu isimler arasında en önemlilerden birisi olan ve bir çok basçının örnek aldığı caz sanatçısı Jaco Pastorious, Jazz Bass’ının perdelerini söküp, perdesiz şekilde kullanmasıyla ünlü. Bu kullanım şekliyle de perdesiz bas gitarın da mucidi olmuş diyebiliriz. Eğer gerçek karakteristik Fender Jazz Bass tonunu duymak ve hissetmek istiyorsanız sadece dinlemeniz yeterli olacaktır.

Modeller ve Jazz Bass

Günümüzde artık bir çok çeşiti olan Jazz Bass’lar insanların bütçelerine, tarzlarına ve isteklerine uygun olarak üretiliyor. Bunlar arasında American Standart Series (Amerikan yapımı), Standart Series(Meksika yapımı), Classic Series(Japon), American Vinage Series (Amerikan yapımı), American Deluxe Series (Amerikan yapımı), Deluxe Series(Meksika yapımı),Highway One(Amerikan yapımı ), Custom Shop(Amerikan yapımı) ,Artist Series (Marcus Miller, Jaco Pastorious, Geddy Lee) gibi seçenekler bulunuyor. Bu seçenekler arasından kendi bütçenize ve kendi tarzınıza uygun olacak  şekilde kendi Jazz Bass’ınızı kolay bir şekilde belirleyebilirsiniz.

 

 

50. Yıl özel Serisi

Fender, müzik endüstrisinde bir efsane haline gelmiş Jazz Bass’in 50. yaş gününü kutlamak için özel bir seriyi de satışa sunuyor. 50th Anniversary Limited Edition Jazz Bass adı verilen bu güzel enstrüman sadece kırmızı renkte üretiliyor.

Farklı yılların değişik karakteristik özelliklerini barındıran bu Jazz Bass’ta 1960’lı yılların cilası, logosu, krom köprü ve manyetik korumaları, 1970’lerin parmak desteği ile köprü manyetik pozisyonu ve modern gitarlarda bulunan köprü sistemi bulunuyor.   

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here