Dijital makinelerde 'crop faktör'

Dijital makinelerde 'crop faktör'

Dijital fotoğraf makineleri analog fotoğraf makinelerinin yerine geçtiği andan itibaren, beraberinde birçok yenilikle birlikte yabancı olabileceğimiz kavramları da hayatımıza getirdi.  ‘çarpan faktörü’ (crop factor)’ özelliği

Geli­şen tek­no­lo­ji ile bir­lik­te an­lık ye­ni­lik­le­re alış­mak­ta zor­la­nan biz tü­ke­ti­ci­ler, her ge­len ye­ni ürü­nün ge­tir­di­ği fark­lı­lık­la­rı tam an­la­mıy­la öğ­re­ne­mi­yor ya da tek­no­lo­ji­nin ge­tir­di­ği ye­ni­lik­le­rin hı­zı­na ye­ti­şe­mi­yo­ruz. Bu özel­lik­ler hak­kın­da ye­ter­li bil­gi sa­hi­bi ol­maz ve araş­tır­ma­ya git­mez­sek, ne­yi, na­sıl al­dı­ğı­mı­zın tam ola­rak far­kı­na va­ra­maz du­ru­ma düş­müş olu­ruz. Bu ya­zı­mız­da son za­man­lar­da ana­log ma­ki­ne­le­rin ye­ri­ni bı­rak­tı­ğı di­ji­tal fo­toğ­raf ma­ki­ne­le­ri­nin önem­li özel­lik­ler­den bi­ri olan ‘çar­pan fak­tö­rü’ özel­li­ği­ne de­ği­ne­ce­ğiz.  

Ne­dir ‘çar­pan fak­tö­rü’
D-SLR (Di­ji­tal Sing­le Ref­lex Lens) fo­toğ­raf ma­ki­ne­le­rin­de, sen­sör bo­yu­tu­na gö­re be­lir­le­nen çar­pan ora­nı­na ‘çar­pan fak­tö­rü’ de­nir. Bu oran, çar­pan fak­tö­rü kul­la­nı­lan CCD ve­ya CMOS al­gı­la­yı­cı­nın uzun ke­na­rı­nın 35mm film ka­re­si ile kı­yas­lan­dı­ğın­da çı­kan oran­tı­dır. Çar­pan fak­tö­rü 1.6x olan bir fo­toğ­raf ma­ki­ne­sin­de, kul­la­nı­lan ob­jek­ti­fin mi­ni­mum ve mak­si­mum op­tik uzun­lu­ğu bu oran­la çar­pı­la­rak, full fra­me al­gı­la­yı­cı bo­yu­tu­na sa­hip ma­ki­ne­le­re denk ge­len kar­şı­lı­ğı bu­lu­nur. Çar­pan fak­tör­le­rin de­ği­şik ol­ma­la­rı se­be­biy­le, bir nok­ta­dan ay­nı ob­jek­tif ile sa­bit bir nes­ne­ye odak­la­nan üç ay­rı fo­toğ­raf ma­ki­ne­siy­le çe­ki­len fo­toğ­raf­la­rın ya­kın­lık de­re­ce­si ve açı­la­rı bir­bir­le­ri­ne oran­la de­ği­şik­lik gös­te­rir. Bu du­rum di­ji­tal fo­toğ­raf ma­ki­ne­le­rin­de bu­lu­nan ‘fo­kal çar­pan’ ola­rak da ad­lan­dı­ra­bi­le­ce­ği­miz çar­pan fak­tö­rü özel­li­ğin­den kay­nak­la­nır.
 
 

Ör­nek fotoğraflar
Ko­nu­yu da­ha iyi kav­ra­ya­bil­me­miz için ha­zır­la­dı­ğı­mız ör­nek fo­toğ­raf­lar­da, 10 me­ga­pik­sel­lik fo­toğ­raf ma­ki­ne­si ve 400mm Pri­me Lens kul­lan­dık. 1.0x Ful lFra­me, 1.3x ve 1.6x crop fak­tör­lü ma­ki­ne­le­ri­nin gö­rüş açı­la­rı ve ek­ra­na dü­şen gö­rün­tü şe­kil­le­ri­ne de­ğin­dik.  
Ca­non 1D Mark II­I, 1.3x fo­kal çar­pan­lı bir ma­ki­ne. Yi­ne Ca­non’un Full fra­me gö­rün­tü sen­sö­rü­ne sa­hip, 1.0x çar­pan­lı 5D’si de bu­lun­mak­ta­dır. Mark II­I ve 400mm sa­bit odak uzak­lık­lı bir ob­jek­tif ile bel­li bir açı­dan çe­ki­len nes­ne­ler, 400mm de­ğil, 640mm ola­rak ek­ra­nı­mı­za yan­sır. Full fra­me ola­rak ad­lan­dı­rı­lan 1.0x fo­kal çar­pan­lı 5D’nin sen­sör bo­yu­tu­nun da­ha bü­yük ol­ma­sın­dan do­la­yı ek­ra­nı­mı­za yan­sı­yan so­nuç yi­ne 400mm’dir. Di­ji­tal ma­ki­ne­ler­de çar­pan fak­tö­rü ge­nel­lik­le full fra­me, ya­ni 35mm’ye eş­de­ğer ge­len 1.0x ora­nın­dan 2.0x ora­nı­na ka­dar de­ği­şim gös­te­rir.

Fo­kal çar­pan­da ge­nel ya­nıl­gı
Fo­kal çar­pa­nı 1.6x olan bir fo­toğ­raf ma­ki­ne­sin­de, 400mm sa­bit odak­lı ob­jek­tif­le çe­ki­len bir nes­ne, 640mm lens­le çe­kil­miş şe­kil­de ek­ra­nı­mı­za yan­sır. Bu du­rum, ama­tör bir kul­la­nı­cı için uza­ğı da­ha çok ya­kın­laş­tır­mak, uzak­ta­ki bir nes­ne­yi da­ha de­tay­lı bir şe­kil­de in­ce­le­mek, özel­lik­le yük­sek zo­om ka­bi­li­yet­li te­le­ob­jek­tif­le­re faz­la pa­ra ver­me­mek an­la­mı­na gel­se de, pro­fes­yo­nel­ler için pek ter­cih edi­len bir du­rum de­ğil­dir. Full Fra­me’e oran­la fo­kal çar­pa­nı dü­şük olan ma­ki­ne­ler, her ne ka­dar 640mm ya­kın­laş­tır­ma yap­sa da, so­nuç ola­rak 640mm’lik bir ob­jek­ti­fin alan de­rin­li­ği ve gö­rün­tü ka­li­te­si­ne ula­şa­maz. Bu­nun en bü­yük se­bep­le­rin­den bi­ri full fra­me ma­ki­ne­ler­de sen­sör üze­ri­ne dü­şen ışı­ğın çar­pan sa­yı­la­rı­na gö­re de­ği­şik­lik gös­ter­me­si­dir. 1.3x’e oran­la, ken­din­den kü­çük olan 1.6x fo­kal çar­pan­lı sen­sö­re da­ha az ışık dü­şer.
 

Çar­pan fak­tö­rü­nün ar­tı­la­rı ve ek­si­le­ri

Sen­sör bo­yu­tu­nun fo­toğ­raf­çı­ya bi­rin­ci et­ki­si eko­no­mik­tir. Sen­sör bo­yu­tu ne ka­dar bü­yür­se, ma­li­yet kat­la­na­rak ar­tar. Üst dü­zey pro­fes­yo­nel ma­ki­ne­ler ge­nel­lik­le full fra­me ola­rak sa­tı­şa su­nu­lur. Bu an­lam­da ama­tör kul­la­nı­cı­la­rın pek ter­cih se­be­bi de­ğil­dir. ‹kin­ci et­ki­si fo­toğ­raf ka­li­te­si­dir. Sen­sör bo­yu­tu ne ka­dar bü­yür­se, üze­rin­de­ki ışı­ğa du­yar­lı ele­man­la­rın ala­nı da o ka­dar ar­tar. O yüz­den ay­nı çö­zü­nür­lük­lü iki ma­ki­ne­den bü­yük sen­sör­lü ola­nı (di­ğer tek­nik do­na­nım­la­rı­nın eşit ol­du­ğu­nu var­sa­yar­sak) da­ha ka­li­te­li fo­toğ­raf­lar üre­tir­ken, 1.3x ya da 1.6x gi­bi dü­şük çar­pan fak­tör­lü ma­ki­ne­ler­ da­ha az ka­li­te­li fo­toğ­raf­lar üre­tir­ler. Ko­nu­muz uzak­ta­ki bir nes­ne­yi fo­toğ­raf­la­mak ol­du­ğu za­man ma­ki­ne­mi­ze tak­tı­ğı­mız te­le­ob­jek­tif, fo­kal çar­pa­nı gi­de­rek kü­çü­len bir ma­ki­ne­de ol­du­ğun­dan da­ha bü­yük bir ya­kın­laş­tır­ma sağ­la­ya­rak he­de­fe ulaş­ma­mı­zı ko­lay­laş­tı­rır. Di­ğer ta­raf­tan, ge­niş açı çe­kim­le­ri ağır­lık­lı olan fo­toğ­raf­çı­lar için du­rum tam ter­si olur; ge­niş açı çe­kim­le­ri için kul­lan­dık­la­rı açı­lar­dan da­ha ge­niş açı­lı ob­jek­tif­ler seç­me­le­ri ge­re­kir. Bu da ma­li­yet ola­rak fi­ya­tı ol­duk­ça ar­tı­rır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yorumlar

Yorumunuzu yazın

Yorumunuzu bizimle paylaşabilirsiniz

GÜNCEL İÇERİKLER
Popüler İçerikler